MAHALLIY ANESTETIK VOSITALARGA BOG‘LIQ SHOK HOLATLARI: ETIOPATOGENEZ, KLINIK BELGILARI VA SHOSHILINCH YORDAM
Keywords:
mahalliy anestetiklar, shok, anafilaktik shok, allergik reaksiya, toksik ta’sir, stomatologiya, shoshilinch yordam, etiopatogenez, klinik belgi, differensial diagnostikaAbstract
Ushbu maqolada mahalliy anestetik vositalarga bog‘liq shok holatlarining etiopatogenezi, klinik belgilari va shoshilinch yordam tamoyillari tahlil qilinadi. Stomatologik amaliyotda mahalliy anestetik preparatlar keng qo‘llanilishi sababli ularga nisbatan yuzaga keladigan o‘tkir nojo‘ya reaksiyalarni erta aniqlash va to‘g‘ri baholash muhim ahamiyat kasb etadi. Maqolada mahalliy anestetiklarga bog‘liq shok holatlarining asosiy sabablari, jumladan allergik reaksiya, anafilaktik shok, preparatning toksik ta’siri, vazovagal reaksiyalar va individual sezuvchanlik omillari yoritilgan. Shuningdek, ushbu holatlarning patogenetik mexanizmlari, klinik kechishi, differensial diagnostikasi hamda stomatologik qabul sharoitida ko‘rsatiladigan shoshilinch yordam algoritmlari bayon etilgan. Anafilaktik shokda nafas yo‘llari o‘tkazuvchanligini ta’minlash, gemodinamikani barqarorlashtirish, adrenalin qo‘llash va reanimatsion choralarni o‘z vaqtida boshlashning ahamiyati alohida ta’kidlangan. Mazkur maqola stomatologlar va tibbiyot talabalari uchun mahalliy anestetik vositalarga bog‘liq hayot uchun xavfli holatlarni oldini olish, erta tashxislash va samarali boshqarish bo‘yicha ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
References
1.Giovannitti JA, Bennett CR. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarga allergiyani baholash. J Am Dent Assoc. 1979;98:701–6. doi: 10.14219/jada.archive.1979.0148. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 2.Berkun Y, Ben-Zvi A, Levy Y, Galili D, Shalit M. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarga salbiy ta'sirlarni baholash: 236 bemor bilan tajriba. Ann Allergy Asthma Immunol. 2003;91:342–5. doi: 10.1016/S1081-1206(10)61680-8. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 3.Malamed SF, Sykes P, Kubota Y, Matsuura H, Lipp M. Mahalliy anesteziya: sharh. Anesth Pain Control Dent. 1992;1:11–24. [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 4.Adriani J, Zepernick R. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarga allergik reaktsiyalar. South Med J. 1981;74:694–9703. doi: 10.1097/00007611-198106000-00015. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 5.Adriani J. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarga salbiy reaktsiyalarning etiologiyasi va davolash. Int Anesthesiol Clin. 1972;10:127–51. doi: 10.1097/00004311-197201010-00011. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 6.Fisher MM, Bowey CJ. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi vositalarga allergiya taxmin qilingan. Anesthetic Intensive Care. 1997;25:611–4. doi: 10.1177/0310057X9702500602. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 7.Monheim LM. Monheimning stomatologiya amaliyotida mahalliy anesteziya va og'riqni nazorat qilish usullari. Sent-Luis: Mosby Co; 1978. 162–6-betlar. [ Google Scholar ]
• 8.Wildsmith JA, Mason A, McKinnon RP, Rae SM. Mahalliy og'riqsizlantiruvchi dorilarga allergiya taxmin qilingan. Br Dent J. 1998;184:507–10. doi: 10.1038/sj.bdj.4809676. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 9.Kelly KJ, Walsh-Kelly CM. Lateks allergiyasi: bemor va sog'liqni saqlash tizimidagi favqulodda vaziyat. J Emerg Nurs. 1998;24:539–45. doi: 10.1016/s0099-1767(98)70041-8. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 10.Cardona V, Ansotegui IJ, Ebisawa M va boshqalar. Jahon Allergiya Tashkiloti anafilaksi bo'yicha qo'llanma 2020. Jahon Allergiya Organi J. 2020;13:100472. doi: 10.1016/j.waojou.2020.100472. [ DOI ] [ PMC bepul maqola ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 11.Johansson SG, Bieber T, Dahl R va boshqalar. Global foydalanish uchun allergiya uchun qayta ko'rib chiqilgan nomenklatura: Jahon allergiya tashkiloti nomenklaturasini ko'rib chiqish qo'mitasining hisoboti, 2003 yil oktyabr. J Allergy Clin Immunol. 2004;113:832–836. doi: 10.1016/j.jaci.2003.12.591. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 12.Johansson SG, Hourihane JO, Bousquet J va boshqalar. EAACI (Yevropa Allergologiya va Kinik Immunologiya Akademiyasi) Nomenklaturasi Ishchi Guruhi. Allergiya uchun qayta ko'rib chiqilgan nomenklatura. EAACI nomenklaturasi ishchi guruhining EAACI pozitsiyasi bayonoti. Allergiya. 2001;56:813–824. doi: 10.1034/j.1398-9995.2001.t01-1-00001.x. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
• 13.Takazawa T, Yamaura K, Hara T, Yorozu T, Mitsuhata H, Morimatsu H; Yaponiya Anesteziologlar Jamiyatining Xavfsizlik Qo'mitasi, Anafilaksiyaga qarshi amaliy ko'rsatmalarni tayyorlash bo'yicha ishchi guruh. Perioperativ anafilaksiyaga qarshi amaliy ko'rsatmalar. J Anesth. 2021;35:778–793. doi: 14.1007/s00540-021-03005-8. [ DOI ] [ PubMed ] [ Google Scholar ]
