YONG‘IN BILAN BOG‘LIQ FAVQULODDA VAZIYATLARNI OLDINI OLISH VA ULARNING OQIBATLARINI BARTARAF ETISH CHORA-TADBIRLARI METODIKASI
Keywords:
Yong‘in xavfsizligi, Texnogen favqulodda vaziyatlar, Kimyoviy xavfli ob'ektlar, Evakuatsiya rejasining dinamikasi, Avtomatlashtirilgan yong‘in o‘chirish, Sanoat xavfsizligi, Termodinamika, Antropogen bosim.Abstract
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy sanoat korxonalari va fuqarolik ob'ektlarida yong‘in bilan bog‘liqlik darajasi yuqori bo‘lgan texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlarning kelib chiqish sabablari, rivojlanish dinamikasi va ularning oldini olish tizimidagi muammolar kompleks va tizimli ravishda tahlil qilingan. Tadqiqot ob'ekti sifatida kimyoviy xavfli moddalar bilan ishlovchi yirik sanoat ob'ektlari hamda aholi zich joylashgan zamonaviy urbanizatsiyalashgan hududlar olingan. Yong‘inning issiqlik energiyasi tarqalishi, termodinamik parametrlari va tutun dinamikasini modellashtirish prinsiplari chuqur o‘rganilib, muhandislik-texnik va tashkiliy chora-tadbirlar izchilligi ishlab chiqilgan. Maqolada avtomatlashtirilgan yong‘in signalizatsiyasi va yong‘inni o‘chirish tizimlarining samaradorlik koeffitsiyentini aniqlash metodologiyasi taklif etilgan bo‘lib, olingan ilmiy-amaliy natijalar strategik ob'ektlar xavfsizligini ta'minlashda va inson omili xavfini minimallashtirishda muhim o‘rin tutadi.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining "Yong‘in xavfsizligi to‘g‘risida"gi Qonuni. Toshkent, 2009-yil.
2. O‘zbekiston Respublikasining "Aholini va hududlarni tabiiy hamda texnogen xususiyatli favqulodda vaziyatlardan muhofaza qilish to‘g‘risida"gi Qonuni. Toshkent, 1999-yil.
3. O'zbekiston Respublikasi Favqulodda vaziyatlar vazirligining me'riy-huquqiy hujjatlari to'plami. Toshkent, 2018-yil.
4. Vahobov H., Abdullayev A. Hayot faoliyati xavfsizligi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2021-yil.
5. Qodirov A. Favqulodda vaziyatlar va fuqaro muhofazasi. – Toshkent: TDTU, 2022-yil.
6. Tojiyev R. Favqulodda vaziyatlar xavfsizligi asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiyalar, 2023-yil.
7. UNDRR. Global Assessment Report on Disaster Risk Reduction. Geneva: United Nations Office, 2019-yil.
8. World Meteorological Organization. Disaster Risk Reduction Reports. Geneva: WMO Press, 2021-yil.
9. Emergency Management and Disaster Prevention Handbook. London: Routledge, 2020-yil.
10. United Nations Office for Disaster Risk Reduction (UNDRR) technical materials. New York, 2022-yil.
