FUNDUK BOG‘LARIDA NAVLAR BO‘YICHA FITOFAG KANALARNING ZARARLASHI.
Keywords:
funduk, nav, fitofag kana, oddiy o‘rgimchakkana, Tetranychus urticae, Panonychus ulmi, “Cherkas–2”, “Michurin”, barg zararlanishi, biologik nazorat.Abstract
Ushbu maqolada Toshkent va Samarqand viloyatlari sharoitida funduk navlarida fitofag kanalarning uchrash darajasi, zararlash xususiyatlari hamda o‘simlik fiziologik holatiga ta’siri o‘rganildi. Tadqiqotlarda oddiy o‘rgimchakkana (Tetranychus urticae Koch), bog‘ o‘rgimchakkanasi (Schizotetranychus pruni Oudms), olma qizil kanasi (Panonychus ulmi Koch), qo‘ng‘ir meva kanasi (Bryobia redikorzevi Reck) va do‘lana kanasi (Tetranychus viennensis Zacher) funduk bog‘larida turli rivojlanish bosqichlarida uchrashi aniqlangan. Kuzatishlar natijasida fitofag kanalar, ayniqsa, mevalarni shakllanish davrida yuqori darajada uchrashi va barglarning fotosintez faolligi, suv almashinuvi hamda hosildorlikka salbiy ta’sir ko‘rsatishi qayd etildi. “Cherkas–2” va “Michurin” navlarida kanalarning zararlash darajasi nisbatan yuqori bo‘lib, bu holat navlarning barg tuzilishi, tuklanish darajasi va tuproqdagi suv miqdori bilan bog‘liq ekanligi aniqlandi. Tadqiqot natijalari funduk bog‘larida navlar bo‘yicha fitofag kanalarga chidamlilikni baholash va biologik himoya choralarini ishlab chiqishda muhim ahamiyatga ega.
References
1. Лось С.А. Особенности биологии плодоношения Украинских сортов фундука в условиях северо-восточных районов Украины: Автореф. дисс. ... канд. с.-х. наук: 06.03.01 / УкрНИИЛХА. – Харьков, 1992. – 16 с.
2. Моргун О.В. Господарсько-біологічна оцінка нових сортів фундука в умовах північного лісостепу України: Автореф. дис. ... канд. с.-г. наук. – Київ, 2015. – С. 20–22.
3. Махно В.Г. Научные основы выращивания фундука в субтропиках России: дисс. ... докт. с.-х. наук. – Сочи, 1993. – 281 с.
4. Махно В.Г. Формовое разнообразие фундука – источник создания современных сортов для юга России // Инновационные подходы в селекции цветочно-декоративных, субтропических и плодовых культур. – Сочи, 2015. – С. 97–104.
5. Павленко Ф.А. Фундук и его возделывание. – Симферополь, 1962. – 144 с.
6. Павленко Ф.А. Фундук на Украине // Садоводство. – 1975. – С. 17–19.
7. Петросян А.А. Культура фундука. – Краснодар: СКЗНИИСиВ, 1982. – С. 69–70.
8. Петросян А.А., Коваленко Н.В., Тхагушев Н.А., Иванова Г.В. Закладка фундучного сада и уход за ним. – Краснодар: СКЗНИИСВиВ, 1974. – С. 28–29.
9. Луговской А.П., Болутова Г.Б. Современное состояние и перспективы развития орехоплодных культур на Северном Кавказе // Плодоводство и ягодоводство России. – 2015. – Т. XII. – С. 504–514.
10. Лещина (орешник). Энциклопедия растений. – 2019. – С. 88–89.