ALISHER NAVOIY ASARLARIDA ILGARI SURILGAN G‘OYALAR
Keywords:
G‘oya, insonparvarlik, adolat, ilm-ma’rifat, komil inson, mumtoz adabiyot.Abstract
Ushbu maqola Alisher Navoiy ijodiga bag‘ishlangan. Maqolada shoirning g‘oyaviy qarashlari yoritiladi. Navoiy o‘zbek mumtoz adabiyotining buyuk namoyandasidir. Uning asarlari chuqur falsafiy mazmunga ega. Asarlarda inson markaziy o‘rinni egallaydi. Insonparvarlik asosiy g‘oya sifatida talqin qilinadi. Komil inson tushunchasi keng yoritiladi. Axloqiy poklik muhim masala sifatida ko‘rsatiladi. Halollik fazilat sifatida ulug‘lanadi. Adolat jamiyat tayanchi sifatida baholanadi. Adolatsizlik keskin qoralanadi. Hukmdor mas’uliyati alohida ta’kidlanadi. Xalq manfaatlari ustuvor qo‘yiladi. Ilm-ma’rifat inson kamolotining asosi sifatida qaraladi. Ilm nur deb talqin etiladi. Jaholat zulmat sifatida baholanadi. Bilimli inson ulug‘lanadi. Donolik yuksak fazilat hisoblanadi. Tafakkur muhim o‘rin tutadi. Tarbiya masalasi e’tibordan chetda qolmaydi. Axloqiy kamolot zarur deb hisoblanadi. Vatanparvarlik g‘oyasi keng ochib beriladi. Ona tiliga muhabbat targ‘ib qilinadi. Turkiy tilning boyligi ko‘rsatib beriladi. Milliy o‘zlik masalasi yoritiladi. Navoiy til taraqqiyotiga hissa qo‘shgan. Asarlar tarbiyaviy ahamiyatga ega. Ular yosh avlod uchun muhimdir. Maqolada “Xamsa” tahlil qilinadi. Dostonlardagi g‘oyalar ochib beriladi. “Mahbub ul-qulub” muhim manba sifatida qaraladi. Asardagi pand-nasihatlar tahlil qilinadi. “Muhokamat ul-lug‘atayn” alohida o‘rganiladi. Undagi ilmiy fikrlar yoritiladi. Maqola nazariy tahlilga asoslanadi. Ilmiy yondashuv qo‘llaniladi. G‘oyalar tizimli ko‘rib chiqiladi. Mantiqiy xulosalar chiqariladi. Ijtimoiy ahamiyat ochib beriladi. Ma’naviy qadriyatlar tahlil qilinadi. Axloq va jamiyat bog‘liqligi ko‘rsatiladi. Inson va jamiyat munosabati yoritiladi. Ezgulik g‘oyasi ustuvor sanaladi. Yomonlik qoralanadi. Mehr-oqibat targ‘ib qilinadi. Do‘stlik qadrlanadi. Sadoqat fazilat sifatida talqin qilinadi. Adabiyotning tarbiyaviy roli ochiladi. Navoiy ijodi namunaviy hisoblanadi. Asarlar bugun ham dolzarbdir. Ular zamonaviy jamiyat uchun muhimdir. Maqola ta’lim jarayonida foydalidir. Talabalar uchun manba bo‘la oladi. Tadqiqotchilar uchun ahamiyatlidir. Adabiyotshunoslikka xizmat qiladi. Ilmiy xulosalar beriladi. Tahlillar asosli keltiriladi. Maqola ma’naviy ahamiyatga ega. Tarbiyaviy jihatlar ochib beriladi. G‘oyalar umumlashtiriladi. Natijalar bayon etiladi. Ilmiy uslub saqlanadi. Tizimlilik ta’minlanadi. Mantiqiy izchillik kuzatiladi. Maqola umumiy xulosa bilan yakunlanadi. Ushbu tadqiqot Navoiy merosini anglashga xizmat qiladi. Asarlar chuqurroq tushuniladi. G‘oyalar mohiyati ochiladi. Maqola ilmiy ahamiyat kasb etadi.
References
1. Navoiy A. Xamsa. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi Adabiyot va san’at nashriyoti, 2011.
2. Navoiy A. Mahbub ul-qulub. – Toshkent: Fan, 2009.
3. Navoiy A. Muhokamat ul-lug‘atayn. – Toshkent: O‘zbekiston, 2014.
4. Navoiy A. Lison ut-tayr. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2012.
5. Komilov N. Navoiy va tasavvuf. – Toshkent: Fan, 2007.
6. Haqqoniy A. Alisher Navoiy falsafasi. – Toshkent: Sharq, 2010.
7. Karimov I.A. Yuksak ma’naviyat – yengilmas kuch. – Toshkent: Ma’naviyat, 2008.
8. Yo‘ldoshev Q. Mumtoz adabiyot va zamonaviy tafakkur. – Toshkent: Akademnashr, 2016.
9. Is’hoqov Yo. Navoiyshunoslik masalalari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2015.
10. Abdurahmonov G‘., Rustamov A. O‘zbek adabiy tili tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2006.
11. Sirojiddinov Sh. Alisher Navoiy va adabiy muhit. – Toshkent: Akademnashr, 2018.
12. To‘raqulov X. Sharq mutafakkirlari ta’lim-tarbiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston, 2013.
13. Usmonov S. Adabiyot o‘qitish metodikasi. – Toshkent: Innovatsiya-Ziyo, 2020.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti farmonlari va qarorlari – Milliy ma’naviyat va ta’limni rivojlantirishga oid hujjatlar.
