RAQAMLI IQTISODIYOTNING STRATEGIK RESURSI: YARIMO‘TKAZGICHLAR (MIKROCHIPLAR) BOZORI VA O‘ZBEKISTON SANOATINING XALQARO TA’MINOT ZANJIRIGA INTEGRATSIYALASHUVI
Keywords:
raqamli iqtisodiyot, yarimo‘tkazgichlar bozori, xalqaro ta'minot zanjiri, texnologik mustaqillik, kremniy zaxiralari, Fabless modeli, OSAT markazlari.Abstract
Hozirgi davrda jahon iqtisodiyotining barqaror rivojlanishini mikroskopik yarimo‘tkazgichlarsiz tasavvur etib bo‘lmaydi. Yaqin o‘tmishda kuzatilgan global chiplar taqchilligi butun dunyo bo‘ylab sanoat tarmoqlari va ishlab chiqarish tizimlarining nechog‘lik zaif hamda bir-biriga to‘g‘ridan-to‘g‘ri bog‘liq ekanligini yaqqol namoyon qildi. Mazkur izlanishning tub mohiyati jahon mikrochiplar bozorida kuzatilayotgan asosiy o‘zgarishlarni tahlil qilish orqali, O‘zbekistonning ushbu chigallashgan global ta'minot zanjirida o‘z munosib o‘rnini topish imkoniyatlarini ilmiy asoslab berishga qaratilgan. Biz shunchaki xomashyo yetkazib beruvchi bo‘lib qolmasdan, yurtimizdagi boy kvars zaxiralarini yuqori texnologik klasterlar doirasida qayta ishlashni ustuvor vazifa deb bilamiz. Tadqiqotda asosiy e'tibor intellektual salohiyatga tayangan holda, ishlab chiqarish quvvatlariga ega bo‘lmasa-da, yuqori daromad keltiruvchi 'Fabless' dizayn modelini hamda chiplarni yakuniy sinovdan o‘tkazishga ixtisoslashgan OSAT tizimini joriy etishga qaratilgan.
References
1.Miller, C. (2022). Chip war: The fight for the world's most critical technology.
Scribner.
2.Bora, B., & Guillaumont, P. (2022). Economic Resilience in the Age of Global
Technological Interdependence Journal of International Economic Policy, 14(2), 45-62.
3.Khan, S. A., Moore, C., & Peterson, D. (2021). The semiconductor supply chain: Assessing national competitiveness. Journal of Emerging Technologies,
5(1), 112-130.
4.Mazewski, M., & Flores, C. (2022). Economic impacts of the CHIPS for America Act. Data for Progress. (Ushbu maqola AQShning chip sanoati haqidagi
strategik tahlilidir).
5. ASML. (2024). Annual report on semiconductor lithography and global trends.
Gartner. (2024, April). Gartner forecasts worldwide semiconductor revenue to grow 19 percent in 2024. Gartner Newsroom.
6.OECD. (2023). Semiconductor supply chains: The role of policy and the impact of the digital transition (OECD Digital Economy Papers No. 345). OECD Publishing.
Statista. (2025). Semiconductor industry worldwide - statistics & facts. Statista Database.
7.World Semiconductor Trade Statistics (WSTS). (2025). Autumn global semiconductor market forecast. WSTS Organization Official Release.
8.O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining Farmoni. (2020). “Raqamli O‘zbekiston — 2030” strategiyasini tasdiqlash va uni samarali amalga oshirish chora-tadbirlari to‘g‘risida (PF-6079-son). Lex.uz.
10.O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasi. (2023). 2023-2027 yillarda
O‘zbekiston Respublikasida elektrotexnika sanoatini rivojlantirish dasturi. Lex.uz.
