MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARDA OVQATLANISH GIGIYENASI VA ALIMENTAR KASALLIKLAR PROFILAKTIKASI
Keywords:
maktab yoshidagi bolalar, ovqatlanish gigiyenasi, ratsional ovqatlanish, alimentar kasalliklar, sog‘lom ovqatlanish, profilaktika, mikroelementlar, vitamin tanqisligi, semizlik, anemiya, gipovitaminoz, sanitariya-gigiyena, ovqatlanish rejimi, bolalar salomatligi, metabolik buzilishlar, ovqat xavfsizligi.Abstract
Ushbu maqolada maktab yoshidagi bolalarda ovqatlanish gigiyenasining ahamiyati, sog‘lom va muvozanatli ovqatlanish tamoyillari hamda alimentar kasalliklarning kelib chiqish omillari ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Bolalar organizmining jismoniy va aqliy rivojlanishida ratsional ovqatlanishning o‘rni, ovqatlanish tartibiga rioya qilmaslik, mikro va makroelementlar tanqisligi, noto‘g‘ri ovqatlanish odatlari natijasida yuzaga keladigan alimentar kasalliklar, jumladan semizlik, anemiya, gipovitaminoz, oshqozon-ichak tizimi buzilishlari va metabolik sindromlarning profilaktikasi masalalari yoritilgan. Shuningdek, maktab ta’lim muassasalarida sanitariya-gigiyena talablariga amal qilish, ovqatlanish sifatini nazorat qilish, sog‘lom turmush tarzini targ‘ib etish va ota-onalar hamda pedagoglarning hamkorligini kuchaytirish orqali alimentar kasalliklarning oldini olishning samarali usullari ko‘rib chiqilgan. Tadqiqot natijalari maktab yoshidagi bolalarda sog‘lom ovqatlanish madaniyatini shakllantirish hamda kasalliklar profilaktikasini takomillashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
References
1. To‘raqulov Yo.T., Sharipova D.A. Bolalar va o‘smirlar gigiyenasi. – Toshkent: Ibn Sino nomidagi nashriyot, 2021. – 356 b.
2. Axmedov A.T., Rasulov I.R. Ovqatlanish gigiyenasi va dietologiya asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 284 b.
3. Qodirov U.Q., Ismoilov B.N. Gigiyena fanidan amaliy qo‘llanma. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019. – 240 b.
4. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Bolalar va o‘smirlar ovqatlanishini tashkil etish bo‘yicha sanitariya me’yorlari va qoidalari. – Toshkent, 2022.
5. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti qarorlari va sog‘lom ovqatlanishga oid normativ-huquqiy hujjatlar to‘plami. – Toshkent, 2023.
6. O‘zbekiston Respublikasi Sanitariya-epidemiologik osoyishtalik va jamoat salomatligi qo‘mitasi. Maktab yoshidagi bolalarda sog‘lom ovqatlanishni tashkil etish bo‘yicha uslubiy tavsiyalar. – Toshkent, 2021.
7. World Health Organization. Healthy Diet: Fact Sheet. Geneva, 2023.
8. United Nations Children's Fund. The State of the World’s Children: Nutrition Report. New York, 2022.
9. Food and Agriculture Organization. School Food and Nutrition Framework. Rome, 2021.
10. Nelson Textbook of Pediatrics / Kliegman R.M., St. Geme J.W. Nelson Textbook of Pediatrics. 22nd Edition. Philadelphia: Elsevier, 2023.
11. Oxford Handbook of Nutrition and Dietetics / Thomas B., Bishop J. Oxford Handbook of Nutrition and Dietetics. Oxford University Press, 2020.
12. Centers for Disease Control and Prevention. Childhood Nutrition Facts and Recommendations. Atlanta, 2023.
13. American Academy of Pediatrics. Pediatric Nutrition Guidelines. Illinois, 2022.
14. Brown J.E. Nutrition Through the Life Cycle. 7th Edition. Cengage Learning, 2021.
15. Gibney M.J., Lanham-New S.A., Cassidy A. Introduction to Human Nutrition. 3rd Edition. Wiley-Blackwell, 2020.
