ҚАЗАҚ ТІЛІНІҢ ЭТИМОЛОГИЯЛЫҚ СӨЗДІКТЕРІ:СӨЗДІҢ ТАРИХИ ТӨРКІНІН АЙҚЫНДАУДЫҢ ЛЕКСИКОЛОГИЯЛЫҚ ПРИНЦИПТЕРІ

Authors

  • Қалмырзаева Нуржамал Бекполат қызы Әжінияз атындағы Нөкіс мемлекеттік педагогика- лық институтының Магистратура бөлімінің магистранты. Беруни ауданы 18-мектептің Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің оқытушысы E-mail:nurjamalqalmirzaeva@gmail.com Author

Keywords:

Этимологиялық сөздік,лексикографиялық принцип,сөз төркіні,праформа,семантикалық эволюция,тарихи—салыстырмалы әдіс,түбір сөз лингвистикалық реконструкция.

Abstract

Менің  бұл  мақаламда қазақ лексикографиясының ең  күрделі әрі  іргелі  саласының бірі болып табылады.Яғни,этимологиялық сөздіктердің  құрылымдық -семантикалық табиғаты мен оларды түзудің негізгі қағидаттары қарастырылады.Зерттеу барысында сөздің тарихи төркінін айқындаудағы генетикалық,тарихи-салыстырмалы  және семантикалық реконструкциялау принциптеріне ғылыми талдау жасалды.Мақаланың мақсаты этимологиялық сөздік мақаласының  лексикографиялық  параметрлерін  айқындау және сөз төркінін анықтаудағы  филологиялық маңызын  негіздеу болады.Автор нақты лингвистикалық  мысалдар арқылы сөздің  бастапқы  архетипі мен қазіргі мағынасы арасындағы  байланысты  саралайды.Зерттеу  нәтижелері қазақ тілі  мен әдебиеті  пәнін  оқытуда  және сөздік  қорды жүйелеуде практикалық көмекші  құрал  ретінде  ұсынылады.

References

1.А.Ысқақов, Р.Сыздықова,Ш.Сарыбаев. Қазақ тілінің қысқаша этимология-

лық сөздігі.-Алматы:1966 жыл [1,4-бет]

2.Ә.Қайдар.Қазақ тілінің өзекті мәселелері. –Алматы:Лекскология,Этимо-

логия,1998.[50-бет]

3.Ә.Қайдар.Қазақ тілінің өзекті мәселелері.—Алматы :Лексикология,Этимо-

логия,1998[41-42]

4.Ілияс Есенберли.Көшпенділер.—Алматы: І.Есенберлин қоры,1998-[40-60]

5.Ілияс Есенберлин.Көшпенділер.—Алматы:І.Есенберлин қоры,1998-[75-90]

6. Ілияс Есенберлин.Көшпенділер.—Алматы:І.Есенберлин қоры,1998-[20-30]

7.Ерколь Дәулетқалиев.Алтын адам.—Алматы:Фолиант,2001-[59]

8.Құрманғазы.Жырлар жинағы.—Алматы:Қазақ фольклоры,1992.—[12]

Downloads

Published

2026-05-27