SVETOFOR BUZILISHLARINI ANIQLASH VA OLDINI OLISHDA ZAMONAVIY TEXNOLOGIYALARNING ROLI
Keywords:
svetofor buzilishlari, YTH, sun’iy intellekt, video AI, V2I, IoT, raqamli kameralar, avtomatlashtirilgan nazorat.Abstract
Ushbu maqolada svetofor signallarini buzib o‘tish natijasida yuzaga keladigan yo‘l-transport hodisalari (YTH) tahlil qilinadi. Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlariga ko‘ra, har yili 1,35 million kishi YTHda vafot etadi, shundan 18–22 foizi svetofor buzilishlari bilan bog‘liq. Maqolada AQSh, Xitoy, Singapur, Yaponiya va Germaniyada qo‘llanilayotgan avtomatlashtirilgan svetofor nazorat tizimlari (video AI, IoT, V2I, LiDAR, 5G) tahlil qilinadi. Ushbu tizimlar YTH sonini 22% dan 41% gacha kamaytirganligi ko‘rsatilgan.
References
1. World Health Organization. (2023). Global status report on road safety. Geneva: WHO.
2. Redmon, J., Divvala, S., Girshick, R., & Farhadi, A. (2016). You only look once: Unified, real-time object detection. CVPR.
3. Liu, W., Anguelov, D., Erhan, D., et al. (2016). SSD: Single shot multibox detector. ECCV.
4. Land Transport Authority Singapore. (2022). Annual Transport Statistics Report. Singapore: LTA.
5. National Highway Traffic Safety Administration. (2022). Traffic Safety Facts. Washington, D.C.: NHTSA.
6. Papageorgiou, M., & Massard, G. (1994). A new approach to detecting non-compliant vehicles at traffic signals. Transportation Research Part C.
7. O'zbekiston Respublikasi IIV. (2023). Yo'l-transport hodisalari statistikasi. Toshkent.
8. Raqamli O'zbekiston — 2030. (2020). O'zbekiston Respublikasi Prezidentining farmoni. Toshkent.
9. Hikvision. (2023). TrafficSmart AI-powered traffic enforcement system. Technical Documentation.
10. SenseTime Group. (2022). Intelligent Traffic Management White Paper. Hong Kong: SenseTime.
11. ШХ Шерматов, ШИ Абруев, ЭХ Абдусаматов (2022). ВЛИЯНИЕ ДОРОЖНОЙ ИНФРАСТРУКТУРЫ НА ПЕШЕХОДНОЕ ДВИЖЕНИЕ НА ПЕРЕСЕЧЕНИИ АХАНГАРАНСКОЙ ПАРКЕНТСКОЙ И ОБЪЕДИНЕННОЙ ДОРОГ. Экономика и социум 12-1 (103) 1089-1096.
12. ШК Хакимов, РГ Саматов, СС Ражапова, ДА Абдураззакова, Э Абдусаматов, Ш Абруев (2022). СНИЖЕНИЕ КОЛИЧЕСТВА ВЫХЛОПНЫХ ГАЗОВ ТРАНСПОРТНЫХ СРЕДСТВ ПУТЁМ КОМПЬЮТЕРНОГО МОДЕЛИРОВАНИЯ ПЕРЕКРЕСТКА. Экономика и социум 9 (100) 715-724.
13. ШХ Шерматов, ШИ Абруев, ЭХ Абдусаматов, НҲ Турсунов, ЖА Чориев (2022). МЕТОД ОПРЕДЕЛЕНИЯ ГОРЯЧИХ ЗОН ГОРОДСКИХ ДОРОЖНО-ТРАНСПОРТНЫХ ПРОИСШЕСТВИЙ. Экономика и социум 12-1 (103) 1097-1104.
14. Ў Исоханов, Э Абдусаматов, С Турдибеков (2022). ПИЁДА ИШТИРОКИДА ЁНЛАНМА МАСОФА САҚЛАНМАСДАН СОДИР ЭТИЛГАН ЙТҲ ТАҲЛИЛИ. IJODKOR O'QITUVCHI 2 (24) 220-222.
15. ОI Inoyatovich, AE Xalim о'g'li, TS Qodirovich (2023). AVTOMOBIL YО ‘L EKSPERTIZASI BО ‘YICHA YA’NI YО ‘L SABABLI SODIR ETILGAN YTH. O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI 2 (18) 442-446.