JISMONIY YUKLAMALARNING PSIXOFIZIOLOGIK KO'RSATKICHLARGA TA'SIRI

Authors

  • Otashev Diyorbek Rasuljon oʻgʻli Andijon davlat pedagogika instituti Jismoniy madanyat kafedra oʻqituvchisi Author

Keywords:

jismoniy yuklama, psixofiziologik ko‘rsatkichlar, yurak urishlari variabelligi, kortizol, stress, kognitiv faoliyat, charchoq, vegetativ nerv tizimi, jismoniy faollik, moslashuv

Abstract

Ushbu maqolada jismoniy yuklamalarning inson organizmidagi psixofiziologik ko‘rsatkichlarga ta’siri tahlil qilinadi. Zamonaviy tadqiqotlar jismoniy faollik nafaqat yurak-qon tomir va mushak tizimiga, balki ruhiy holat, stressga chidamlilik, kognitiv faoliyat, kayfiyat va vegetativ boshqaruvga ham sezilarli ta’sir ko‘rsatishini tasdiqlaydi. Psixofiziologik ko‘rsatkichlar qatoriga yurak urish tezligi, yurak urishlari variabelligi, arterial bosim, kortizol darajasi, subyektiv charchoq, diqqat, reaksiya tezligi va emotsional holat kiradi. Maqolada o‘rtacha me’yoriy jismoniy yuklamalarning ijobiy ta’siri, haddan tashqari yoki noto‘g‘ri rejalashtirilgan yuklamalarning esa salbiy oqibatlari ko‘rib chiqiladi. Tahlil natijasida jismoniy yuklamani ilmiy asosda me’yorlash psixofiziologik barqarorlikni saqlash va ish qobiliyatini oshirishning muhim sharti ekani asoslab beriladi. WHO muntazam jismoniy faollik ruhiy va jismoniy salomatlikka sezilarli foyda berishini, shu jumladan depressiya va xavotir alomatlarini kamaytirishini qayd etadi.

References

1. World Health Organization. Physical activity. WHO Fact Sheet, 2024.

2. Gerber M., et al. Effects of Aerobic Exercise on Cortisol Stress Reactivity in Response to the Trier Social Stress Test. 2020.

3. Franklin B.A., et al. Chronic Stress, Exercise and Cardiovascular Disease. 2021.

4. Kim H.G., et al. Stress and Heart Rate Variability: A Meta-Analysis and Review of the Literature. 2018.

5. Michael S., et al. Cardiac Autonomic Responses during Exercise and Post-exercise Recovery Using Heart Rate Variability. 2017.

6. Sammito S., et al. Guideline for the application of heart rate and heart rate variability in occupational and exercise settings. 2024.

7. Garrett J., et al. A systematic review and Bayesian meta-analysis of acute exercise effects on cognition. 2024.

8. Herrera S.G.R., et al. The Effect of Aerobic Exercise in Neuroplasticity, Learning and Cognition. 2024.

Downloads

Published

2026-04-18