THE PLACE OF ASTRONOMICAL DECORATIONS IN ARCHITECTURAL MONUMENTS
Keywords:
me’moriy yodgorliklar, astronomik bezaklar, muqarnas, islom me’morchiligi, dekorativ san’at, burjlar tasviri, O’rta Osiyo me’morchiligi.Abstract
Ushbu tadqiqot O’rta Osiyoning qadimiy me’moriy yodgorliklarida astronomik bilimlarning dekorativ san’atdagi namoyon bo’lishini kompleks o’rganishga bag’ishlangan. Tadqiqot davomida XIV-XVII asrlarga oid 45 ta me’moriy yodgorlik tahlil qilindi, ularning orasida Samarqand, Buxoro va Xivaдagi muhim masjid, madrasa va maqbaralar mavjud. Tahlil natijalari shuni ko’rsatdiki, astronomik bezaklarning 73% i muqarnas elementlarida, 62% i gumbaz ichki bezatishlarida va 58% i portal yuzalarida uchraydi. Quyosh, oy, yulduzlar va burjlar tasvirlari nafaqat estetik, balki ilmiy-astrologik ahamiyatga ega bo’lgan. Tadqiqot me’morchilik va astronomiya o’rtasidagi chuqur bog’liqlikni, shuningdek, O’rta Osiyodagi ilmiy maktablarning me’moriy san’atga ta’sirini aniqladi. Natijalar me’moriy yodgorliklarni restavratsiya qilish va ilmiy-madaniy merosni saqlashda qo’llanilishi mumkin.
Downloads
References
1. Bulatov M.S. Geometricheskaya harmonizatsiya v arkhitekture Sredney Azii IX-XV vv. Moscow: Nauka, 1978, pp. 89-112.
2. Mankovskaya L. Yu. Formoobrazovanie i typologiya zodchestva Sredney Asiai IX - late XX century. Tashkent: National Encyclopedia of Uzbekistan, 2014, pp. 145-162.
3. Mkrtychev T.K. Mukarnas kak projection of the sky and architecture of Islam. Vestnik MGSU, 2018, No. 13(5), pp. 78-95.
4. Pugachenkova G.A. Architectural masterpiece Sredney Azii. Tashkent: Izdatelstvo literatury i iskusstva, 1979, pp. 156-178.
5. Rosenfeld B.A., Yushkevich A.P. Geometry and astronomy in the pages of Islam. History of mathematics from ancient times to the late XIX century. Volume 1. Moscow: Nauka, 1983, pp. 234-267.
6. Sulaymonova R.S. Astronomical motive and architectural decoration in Samarkand XV-XVII centuries. Vestnik iskusstvovedeniya, 2019, No. 4, pp. 201-218.