NEMIS VA O‘ZBEK MADANIYATIDA MULOQOT USLUBLARI FARQI
Keywords:
madaniyatlararo muloqot, nemis va o‘zbek mentaliteti, lingvokulturologiya, muloqotdagi to‘g‘ridan-to‘g‘rilik, andisha va lutf, yuqori va past kontekstli madaniyatlar, nutqiy etiket, madaniy to‘qnashuv, verbal va noverbal kommunikatsiya.Abstract
Ushbu maqolada nemis va o‘zbek madaniyatlarida muloqot uslublarining o‘ziga xos lingvomadaniy xususiyatlari qiyosiy tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi ikki xalqning muloqot odobi, rasmiy va norasmiy nutqiy vaziyatlardagi farqlarini aniqlash hamda madaniyatlararo kommunikatsiyada yuzaga keladigan to‘siqlarni o‘rganishdan iborat. Tahlillar davomida nemis madaniyatiga xos bo‘lgan to‘g‘ridan-to‘g‘ri (direct) va aniqlikka asoslangan muloqot uslubi o‘zbek madaniyatidagi bilvosita (indirect), lutf va ijtimoiy iyerarxiyaga tayanuvchi muloqot shakllari bilan solishtiriladi. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, nemislar samaradorlik va rostgo‘ylikni birinchi o‘ringa qo‘ysa, o‘zbek muloqotida yosh va ijtimoiy mavqe, shuningdek, "yuzni saqlash" (face-saving) mexanizmlari muhim rol o‘ynaydi. Maqola xulosalari tilshunoslik, madaniyatshunoslik va xalqaro muloqot sohasida faoliyat yurituvchi mutaxassislar uchun amaliy ahamiyatga ega.
References
1. Hall, E. T. (1990). The Silent Language. (Madaniyatsiz muloqotning darslik asari).
2. Lewis, R. D. (2024). When Cultures Collide: Leading Across Cultures. Nicholas Brealey Publishing.
3. Karimov, N. (2025). O‘zbek etnomadaniyati va muloqot etiketi. Toshkent: Yangi Asr Avlodi.
4. Schulz von Thun, F. (2023). Miteinander reden: Störungen und Klärungen. (Muloqotning 4 qatlamli modeli haqida nemis manbasi).
5. Safaroov, Sh. (2024). Pragmalingvistika. Toshkent: Akademnashr.
6. Cultural Atlas - Germany & Uzbekistan – 2026-yilgi madaniy qadriyatlar qiyosiy portali.
7. Hofstede, G. (2011). Cultures and Organizations: Software of the Mind. McGraw-Hill.
8. Thomas, A. (2022). Interkulturelle Kommunikation. Springer Verlag.
9. House, J. (2019). Translation and Intercultural Communication. Routledge.
