KARTOSHKA EKINIDA ZAMBURUG‘LI KASALLIKLARNING TARQALISHINI MONITORING QILISH
Keywords:
Kartoshka, zamburug‘li kasalliklar, monitoring, Phytophthora infestans, Alternaria solani, biokontrol, masofaviy zondlash, spektroskopiya, hosildorlik, miyotoksinlarAbstract
Ushbu tezis kartoshka (Solanum tuberosum L.) ekinida zamburug‘li kasalliklarning tarqalishini monitoring qilishning ahamiyatini, mavjud usullarini va kelajak istiqbollarini tahlil qiladi. Kartoshka dunyo miqyosida to‘rtinchi o‘rinda turuvchi asosiy oziq-ovqat ekinidir, biroq u zamburug‘li patogenlar tufayli sezilarli hosil yo‘qotishlariga duch keladi, bu esa oziq-ovqat xavfsizligiga tahdid soladi [1, 2]. Ishda kechki kuyish (Phytophthora infestans) va erta kuyish (Alternaria solani) kabi eng halokatli kasalliklar, shuningdek, boshqa patogenlar keltirib chiqaradigan zararlar ko‘rib chiqiladi. An’anaviy monitoring usullari bilan bir qatorda, masofaviy zondlash texnologiyalari, xususan, spektroskopik tahlilning kasallikning boshlanishi va og‘irligini aniqlashdagi samaradorligi muhokama qilinadi [3]. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Red-Edge Normalised Difference Vegetation Index (NDVI705) va Disease Water Stress Index (DWSI) kabi spektral indekslar kasallik og‘irligi bilan yuqori korrelyatsiyaga ega bo‘lib, real vaqt rejimida monitoring qilish uchun istiqbolli vositalar hisoblanadi [3]. Shuningdek, biokontrol agentlarining miyotoksinlar hosil bo‘lishini kamaytirishdagi roli ham ta’kidlanadi [2]. Xulosa qilib aytganda, zamonaviy monitoring usullarini qo‘llash kartoshka yetishtirishda barqaror boshqaruv strategiyalarini ishlab chiqish va hosildorlikni oshirish uchun muhim ahamiyatga ega.
References
[1] Stevenson, W. R., Loria, R., Franc, G. D., & Weingartner, D. P. Kartoshka kasalliklari va zararkunandalari majmuasi, Uchinchi nashr. St. Paul: APS Press, 2001.
[2] Agrios, G. N. O'simlik patologiyasi, Beshinchi nashr. Burlington: Academic Press, 2005.
[3] Cooke, D. E. L., Lees, S. J., Cooke, L. R., & Lees, A. K. "Fungitsidlarga chidamlilik va patogen xilma-xilligi bo'yicha Phytophthora infestans populyatsiyalarini monitoring qilish." O'simlik Patologiyasi, vol. 66, no. 1, 2017, pp. 1-13.
[4] Haverkort, A. J., Struik, P. C., Visser, R. G. F., & Jacobsen, E. "Kartoshkada kechki chirishga qarshi kurashish uchun amaliy biotexnologiya." Kartoshka Tadqiqoti, vol. 52, no. 3, 2009, pp. 249-264.
[5] Kirk, W. W., Hammerschmidt, R., & Douches, D. S. "Kartoshka kasalliklarini boshqarish." Kartoshka: Ishlab chiqarish, Iste'mol va Bozorlar. Wageningen: Wageningen Academic Publishers, 2013, pp. 159-188.
