ERKIN IQTISODIY ZONALARNING HUDUDLARGA XORIJIY INVESTITSIYALARNI JALB QILISHIDAGI SAMARADORLIGINI OSHIRISH YO'LLARI
Keywords:
erkin iqtisodiy zonalar, xorijiy investitsiyalar, investitsiya muhiti, hududiy rivojlanish, soliq imtiyozlari, maxsus iqtisodiy rejim, eksportga yo'naltirilgan ishlab chiqarish, bir oyna tizimi, investitsiya samaradorligi, iqtisodiy integratsiyaAbstract
Ushbu maqolada erkin iqtisodiy zonalarning (EIZ) hududlarga xorijiy investitsiyalarni jalb qilishdagi roli va samaradorligini oshirish yo'llari chuqur tahlil qilingan. Tadqiqot EIZ ning nazariy asoslari, jahon amaliyotidagi muvaffaqiyatli tajribalar va O'zbekiston sharoitida ularning faoliyat ko'rsatish xususiyatlarini ko'rib chiqadi. Maqolada EIZ ning tashkiliy-huquqiy asoslari, imtiyozlar va afzalliklar tizimi, infratuzilma ta'minoti, xorijiy investorlar uchun investitsiya muhitini yaxshilash mexanizmlari batafsil muhokama qilingan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, EIZ ning samaradorligi bir nechta omillarga bog'liq: strategik joylashuv, zamonaviy infratuzilma, shaffof va barqaror qonunchilik bazasi, bir oyna tizimi, malakali ishchi kuchi, logistika imkoniyatlari va mintaqaviy iqtisodiy integratsiya darajasi. Maqolada O'zbekistonda faoliyat ko'rsatayotgan EIZ larning tahlili asosida ularning kuchli va zaif tomonlari aniqlanadi, xorijiy investitsiyalarni jalb qilishda mavjud to'siqlar va muammolar ko'rsatiladi. Amaliy tavsiyalar EIZ ning samaradorligini oshirish, investitsiya muhitini takomillashtirish, xalqaro standartlarga muvofiqlikni ta'minlash va mahalliy iqtisodiyot bilan bog'lanishni mustahkamlashga qaratilgan.
References
1. Farole T., Akinci G. Special Economic Zones: Progress, Emerging Challenges, and Future Directions. Washington: World Bank, 2011. 368 p.
2. UNCTAD. World Investment Report 2019: Special Economic Zones. Geneva: United Nations, 2019. 236 p.
3. Aggarwal A. Impact of Special Economic Zones on Employment, Exports and Domestic Sourcing // Economic and Political Weekly. 2012. Vol. 47. No. 22. P. 117-125.
4. Zeng D.Z. Global Experiences with Special Economic Zones: Focus on China and Africa // Journal of International Commerce, Economics and Policy. 2015. Vol. 6. No. 3. P. 1-27.
5. FIAS. Special Economic Zones: Performance, Lessons Learned, and Implications for Zone Development. Washington: World Bank, 2008. 82 p.
6. Moberg L. The Political Economy of Special Economic Zones // Journal of Institutional Economics. 2015. Vol. 11. No. 1. P. 167-190.
7. Алимов Р.Х., Саидов Д.Т. Эркин иқтисодий зоналар ва уларнинг ҳудудий иқтисодиётга таъсири // Иқтисодиёт ва молия. 2020. № 5. Б. 34-47.
8. Каримов Б.А. Хорижий инвестицияларни жалб қилишда эркин иқтисодий зоналарнинг аҳамияти // Иқтисодий тадқиқотлар. 2021. № 2. Б. 56-68.
9. Раҳимов А.Н. Эркин иқтисодий зоналар: халқаро тажриба ва Ўзбекистон амалиёти // Молия ва бошқарув. 2019. № 4. Б. 23-35.
10. O'zbekiston Respublikasining "Erkin iqtisodiy zonalar to'g'risida"gi Qonuni. 1996-yil 25-aprel. (2019-yil 30-aprel va 2020-yil 29-avgust tahrirlarida).
11. O'zbekiston Respublikasi Prezidentining "Erkin iqtisodiy zonalar faoliyatini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to'g'risida"gi PF-5975-son Farmoni. 2020-yil 29-aprel.
12. Наумова Е.В., Петрова Л.И. Особые экономические зоны как инструмент привлечения иностранных инвестиций // Российский внешнеэкономический вестник. 2018. № 7. С. 92-104.
13. Смородинская Н.В. Сетевые инновационные экосистемы и их роль в динамизации экономического роста // Инновации. 2014. № 7. С. 27-33.
14. Asian Development Bank. Special Economic Zones in Central Asia. Manila: ADB, 2020. 156 p.
15. Жўраева Г.И. Эркин иқтисодий зоналарнинг инвестиция жозибадорлигини оширишнинг муаммолари ва ечимлари // Иқтисодиёт ва инновацион технологиялар. 2021. № 3. Б. 45-56.
16. O'zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining "Navoiy erkin sanoat-iqtisodiy zonasining nizomi to'g'risida"gi 240-son Qarori. 2008-yil 28-noyabr.
17. OECD. OECD Investment Policy Reviews: Uzbekistan 2019. Paris: OECD Publishing, 2019. 268 p.
18. Усманов И.Х., Хамидова М.А. Инвестиция муҳитини яхшилашнинг замонавий йўналишлари // Иқтисодий ислоҳотлар. 2022. № 1. Б. 67-79.
