DISTRIBYUTIV (TARQOQ) KUZATUV TIZIMLARIDA MA’LUMOTLARNI YIG'ISH, QAYTA ISHLASH VA UZATISHNING KO‘P QATLAMLI ARXITEKTURASI

Authors

  • Narziyev Nosir Baxshilloyevich Author
  • Saidqodirov Xumoyunxon Yashnarjon o‘g‘li Author

Keywords:

distribyutiv kuzatuv, ko'p qatlamli arxitektura, Edge computing, Fog computing, ma'lumotlar agregatsiyasi, tarmoq optimizatsiyasi, latentlik, sensor tarmog'i, adaptiv siqish, real vaqt qayta ishlash.

Abstract

Ushbu maqolada distribyutiv (tarqoq) kuzatuv tizimlarida ma'lumotlarni yig'ish, qayta ishlash va uzatishning ko'p qatlamli arxitekturasi tadqiq etiladi. Tadqiqotning dolzarbligi shundaki, zamonaviy shahar va sanoat kuzatuv tizimlarida yuzlab sensorlar va kameralar hosil qiladigan ulkan hajmdagi ma'lumotlar oqimini samarali qayta ishlash, tarmoq bandligini optimallashtirish va kechikishni minimallashtirishning yagona sistemali yondashuvi mavjud emas. Muammoni hal etish uchun uchta qatlamdan iborat arxitektura taklif etiladi: Edge qatlami (sensor yaqinida dastlabki qayta ishlash), Fog qatlami (mintaqaviy agregatsiya va filtrlash) va Cloud qatlami (global tahlil va saqlash). Har bir qatlam uchun matematik model, ma'lumotlar siqish algoritmi va tarmoq trafik optimizatsiyasi ishlab chiqilgan. 128 ta sensor tugunli real sinov tarmog'ida o'tkazilgan tajribalar tarmoq bandligini 67.3% ga kamaytirish, kechikishni 94 ms dan 28 ms ga tushirish va tizim ishonchliligi 99.7% erishganligini ko'rsatdi. Ilmiy yangilik — adaptiv ma'lumotlar siqish, ustuvorlikka asoslangan marshrutlash va uch qatlamli distributed processing arxitekturasini birlashtirishdan iborat.

References

[1] Akyildiz I.F. et al. Wireless sensor networks: A survey // Computer Networks. — 2002. — Vol. 38, No. 4. — P. 393–422. DOI: 10.1016/S1389-1286(01)00302-4

[2] Gubbi J. et al. Internet of Things (IoT): A vision, architectural elements, and future directions // Future Generation Computer Systems. — 2013. — Vol. 29, No. 7. — P. 1645–1660. DOI: 10.1016/j.future.2013.01.010

[3] Mach P., Becvar Z. Mobile edge computing: A survey on architecture and computation offloading // IEEE Communications Surveys & Tutorials. — 2017. — Vol. 19, No. 3. — P. 1628–1656. DOI: 10.1109/COMST.2017.2682318

[4] Shi W. et al. Edge computing: Vision and challenges // IEEE Internet of Things Journal. — 2016. — Vol. 3, No. 5. — P. 637–646. DOI: 10.1109/JIOT.2016.2579198

[5] Bonomi F. et al. Fog computing and its role in the Internet of Things // Proc. MCC Workshop. — 2012. — P. 13–16. DOI: 10.1145/2342509.2342513

[6] Weiss R. et al. A wireless sensor network for in-field crop and soil data collection // Proc. IEEE DCOSS. — 2012. — P. 1–8. DOI: 10.1109/DCOSS.2012.39

[7] Shi W., Dustdar S. The promise of edge computing // Computer. — 2016. — Vol. 49, No. 5. — P. 78–81. DOI: 10.1109/MC.2016.145

[8] Bonomi F., Milito R., Zhu J., Addepalli S. Fog computing and its role in the Internet of Things // Proc. ACM MCC. — 2012. — P. 13–16. DOI: 10.1145/2342509.2342513

[9] Elias P. Universal codeword sets and representations of the integers // IEEE Trans. Inf. Theory. — 1975. — Vol. 21, No. 2. — P. 194–203. DOI: 10.1109/TIT.1975.1055349

[10] Ziv J., Lempel A. A universal algorithm for sequential data compression // IEEE Trans. Inf. Theory. — 1977. — Vol. 23, No. 3. — P. 337–343. DOI: 10.1109/TIT.1977.1055714

[11] Sullivan G.J. et al. Overview of the high efficiency video coding (HEVC) standard // IEEE Trans. Circuits Syst. Video Technol. — 2012. — Vol. 22, No. 12. — P. 1649–1668. DOI: 10.1109/TCSVT.2012.2221191

[12] Madden S. et al. TinyDB: An acquisitional query processing system for sensor networks // ACM Trans. Database Syst. — 2005. — Vol. 30, No. 1. — P. 122–173. DOI: 10.1145/1061318.1061322

Downloads

Published

2026-05-11