MODELS AND METHODS FOR INCREASING THE EFFICIENCY OF INNOVATIVE RESEARCH
Международная открытая конференция, на которой публикуются оригинальные исследовательские и комментаторские статьи в различных областях. Основная цель — предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и развивать междисциплинарные исследования в области прикладных наук.
РАҚАМЛИ МАРКИРОВКАЛАШ ТИЗИМИНИНГ МОҲИЯТИ ВА ИҚТИСОДИЙ АҲАМИЯТИ
Ушбу тадқиқотда Ўзбекистон Республикасида товарларни мажбурий рақамли маркировкалаш тизимини жорий этишнинг назарий-методологик асослари ва амалий аҳамияти таҳлил қилинган бўлиб, рақамли маркировкалашнинг моҳияти, яъни товар ҳаракатини тўлиқ кузатиш, уларнинг ҳақиқийлиги ва сифатини кафолатлаш ҳамда солиқ-божхона органлари учун шаффоф ахборот муҳитини яратишдаги ўрни илмий жиҳатдан асосланган, шунингдек, ушбу тизимнинг иқтисодий аҳамияти, жумладан давлат бюджети даромадларини ошириш, яширин иқтисодиётни қисқартириш, контрафакт маҳсулотлар айланмасини чеклаш, истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш ва миллий иқтисодиётда рақамли трансформация жараёнларини чуқурлаштиришдаги самарадорлиги ёритилиб, хорижий тажриба асосида қиёсий таҳлил қилинган.
товарларни рақамли маркировкалаш, рақамли иқтисодиёт, яширин иқтисодиётга қарши кураш, контрафакт маҳсулотлар.
MATEMATIKA TA’LIMIDA INTERFAOL METODLARDAN FOYDALANISHNING DIDAKTIK ASOSLARI
Ushbu maqolada matematika darslarida interfaol ta'lim metodlarini qo'llashning nazariy va amaliy ahamiyati tahlil qilingan. An'anaviy ta'lim usullarining cheklovlari ko'rsatilib, "miya hujumi", "kichik guruhlarda ishlash", "o'yin texnologiyalari", "munozara" va "loyiha usuli" kabi interfaol metodlarining o'quvchilarning matematika faniga bo'lgan qiziqishini oshirishdagi, mantiqiy fikrlashni rivojlantirishdagi hamda mustaqil yechim qabul qilish ko'nikmalarini shakllantirishdagi samaradorligi asoslab berilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko'rsatadiki, interfaol metodlardan tizimli foydalanish o'quvchilarning darslardagi faolligini 40-50% ga oshiradi, mavzuni o'zlashtirish darajasini yaxshilaydi va ijodiy salohiyatini rivojlantiradi. Maqolada o'qituvchilar uchun interfaol mashg'ulotlarni tashkil etish bo'yicha amaliy tavsiyalar keltirilgan.
matematika ta'limi, interfaol metodlar, faol ta'lim, o'quv motivatsiyasi, tanqidiy fikrlash, hamkorlikda o'qitish, ta'lim texnologiyalari, o'quvchilar faolligi.
ISLOM DINIDA HAYVONLAR BILAN BOG‘LIQ MAROSIMLAR VA AXLOQIY TAMOYILLAR
Ushbu maqolada Islom dinida hayvonlarga bo‘lgan munosabat, ularning huquqlari va shariatda belgilangan hayvonlar bilan bog‘liq marosimlar (Qurbonlik, Aqiyqa) tahlil qilinadi. Shuningdek, Qur’oni Karim va Hadisi shariflardagi hayvonlarga shafqat qilish borasidagi ko‘rsatmalar yoritilgan.
Islom, shariat, hayvon huquqlari, Qurbonlik, Aqiyqa, shafqat, halol,
ZARDUSHTIYLIK DINIDA HAYVONLAR BILAN BOG'LIQ MAROSIMLAR TAVSIFI
Ushbu tadqiqot zardushtiylik dinida hayvonlarning o‘rni va ular bilan bog‘liq diniy marosimlarni tahlil qiladi. Maqolada "Avesto" matnlari asosida hayvonlarning tasniflanishi, "Sagdid" va "Nirang-din" kabi ritual amaliyotlarning mohiyati yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi qadimgi ajdodlarimizning tabiatga bo‘lgan ekologik va ma’naviy munosabatini ochib berishdan iborat.
Zardushtiylik, Avesto, Sagdid, Xrafstra, muqaddas hayvonlar, Nirang, ekologik etika.
AVTOSERVIS MARKAZI TASHKIL ETISH BO‘YICHA BIZNES-REJA ISHLAB CHIQISH
Mazkur tezisda avtoservis markazi tashkil etish bo‘yicha biznes-reja ishlab chiqishning nazariy va amaliy asoslari yoritilgan. Xizmatlar bozori tahlili, investitsiya hajmini aniqlash, xarajat va daromadlarni prognozlash hamda rentabellik ko‘rsatkichlarini hisoblash metodikasi taklif etilgan. Tadqiqot natijasida iqtisodiy jihatdan samarali va barqaror faoliyat yurituvchi avtoservis markazi modelini shakllantirish bo‘yicha ilmiy-amaliy tavsiyalar ishlab chiqildi.
biznes-reja, avtoservis markazi, investitsiya, rentabellik, marketing, iqtisodiy samaradorlik.
AVTOSERVIS KORXONASINI TASHKIL ETISH VA BOSHQARISH
Hozirgi kunda avtomobillar sonining ortib borishi natijasida ularga sifatli texnik xizmat ko‘rsatishga bo‘lgan ehtiyoj tobora kuchaymoqda. Avtoservis korxonalari transport vositalarining texnik sozligini ta’minlash, xavfsiz harakatni kafolatlash hamda ularning xizmat muddatini uzaytirishda muhim o‘rin tutadi. Bozor iqtisodiyoti sharoitida servis korxonalarining samarali faoliyat yuritishi ularni to‘g‘ri tashkil etish va oqilona boshqarishga bog‘liq. Ko‘plab kichik va o‘rta servis markazlarida ish jarayonining rejasizligi, zamonaviy boshqaruv usullarining yetishmasligi hamda resurslardan samarali foydalanmaslik holatlari uchramoqda. Shu sababli avtoservis korxonasini ilmiy asosda tashkil etish va boshqarish masalasi dolzarb hisoblanadi.
TEXNIKUMLARNING IQTISODIYOT TA’LIM YO‘NALISHIDA O‘QUVCHILARNING KOMMUNIKATIV KOMPETENSIYASINI DUAL TA’LIM JARAYONLARIDA RIVOJLANTIRISH METODIKASI
Mazkur maqolada texnikumlarning iqtisodiyot ta’lim yo‘nalishida tahsil olayotgan o‘quvchilarning kommunikativ kompetensiyasini dual ta’lim tizimi asosida rivojlantirishning nazariy-metodik asoslari yoritilgan. Dual ta’limning mazmuni, uning afzalliklari, kommunikativ kompetensiyaning tarkibiy qismlari hamda ularni shakllantirishning samarali pedagogik usullari tahlil etilgan. Shuningdek, ishlab chiqarish korxonalari bilan hamkorlikda o‘quvchilarda kasbiy muloqot ko‘nikmalarini rivojlantirish mexanizmlari taklif etilgan.
dual ta’lim, kommunikativ kompetensiya, iqtisodiyot yo‘nalishi, kasbiy muloqot, texnikum, amaliyot, pedagogik metodlar.
ЦИФРОВОЙ ДИЗАЙН КАК ИНСТРУМЕНТ СОХРАНЕНИЯ И АКТУАЛИЗАЦИИ КУЛЬТУРНОГО НАСЛЕДИЯ
В статье исследуется роль цифрового дизайна как инструмента сохранения и актуализации объектов культурного наследия. Рассматриваются технологии трёхмерного сканирования, виртуальной и дополненной реальности, а также формирование открытых цифровых архивов на примере памятников архитектуры и декоративно-прикладного искусства Узбекистана. Показано, что интеграция цифровых методов позволяет не только фиксировать и консервировать объекты наследия, но и обеспечивать их доступность для широкой аудитории, создавая новые форматы взаимодействия с историко-культурным контекстом.
цифровой дизайн, культурное наследие, цифровая консервация, 3D-сканирование, виртуальная реальность, дополненная реальность, цифровая актуализация, архитектурные памятники Узбекистана.
VISUALIZATION OF CYBERSECURITY PROCESSES THROUGH GRAPHICAL USER INTERFACE DESIGN
This paper examines the application of graphic design principles in building interfaces for cybersecurity management systems. The key visualization components are analyzed: dashboards, interactive network activity graphs, and color-coded alert schemes. The study demonstrates that a well-designed GUI reduces the cognitive load on security operators, shortens incident response time, and minimizes the probability of human error.
cybersecurity, graphical user interface, GUI, threat visualization, dashboard, UX design, security monitoring.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ФИНАНСОВОЙ ПОДДЕРЖКИ ЭКСПОРТА СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННОЙ ПРОДУКЦИИ КАК КЛЮЧЕВОЙ ФАКТОР ПОВЫШЕНИЯ РЕГИОНАЛЬНОЙ КОНКУРЕНТОСПОСОБНОСТИ
В условиях ускоряющейся глобализации, либерализации международной торговли и усиления конкуренции на мировых продовольственных рынках проблема повышения региональной конкурентоспособности приобретает особую актуальность. Для стран с развитым аграрным сектором, включая Узбекистан, сельское хозяйство является не только источником продовольственной безопасности, но и важнейшим фактором формирования экспортного потенциала, занятости и устойчивого социально-экономического развития регионов.
APPLICATION OF BIM TECHNOLOGIES IN MULTI-STORY RESIDENTIAL PROJECTS: OPTIMIZATION OF THE CONSTRUCTION PROCESS AND DATA MANAGEMENT
Building Information Modeling (BIM) has emerged as a transformative approach in the architecture, engineering, and construction (AEC) industry, fundamentally changing how multi-story residential projects are designed, constructed, and managed. This study examines the application of BIM technologies in optimizing construction processes and enhancing data management throughout the lifecycle of multi-story residential buildings. The research explores how BIM facilitates improved coordination among stakeholders, reduces construction errors through clash detection, and enables cost optimization through 5D integration. Analysis of recent implementations demonstrates that BIM adoption in multi-story residential projects can reduce project delivery time by 15-30% and decrease construction costs by 10-20% [1]. The study investigates parametric design capabilities, collaborative workflows using Common Data Environments (CDE), and integration with emerging technologies such as virtual reality and computational intelligence. Data management capabilities are examined through BIM maturity frameworks, addressing challenges including implementation costs, interoperability issues, and organizational resistance. Case studies demonstrate practical applications including automated quantity takeoffs, energy performance simulation, and facility management integration. Findings indicate that successful BIM adoption requires technological infrastructure, organizational change management, and standardized protocols for information delivery.
Building Information Modeling (BIM), Multi-story residential construction, Construction process optimization, Data management, Digital construction, 5D BIM, Clash detection
ИЖРО ХУЖЖАТЛАРИНИ МАЖБУРИЙ ИЖРО ЭТИШ ЖАРАЁНИНИ РАКАМЛАШТИРИШ МАСАЛАЛАРИ
Ушбу мақолада Ўзбекистон Республикасида ижро ҳужжатларини мажбурий ижро этиш тизимини рақамлаштириш жараёнлари, унинг ҳуқуқий асослари ва амалий қўлланилиши таҳлил қилинган. Мақолада «Электрон ижро варақаси» тизимининг жорий этилиши, давлат хизматлари портали орқали ижро ишларини юритиш имкониятлари, шунингдек, суд ва ижро органлари ўртасидаги электрон ҳамкорлик масалалари кўриб чиқилган. Рақамлаштириш жараёнидаги мавжуд муаммолар, хусусан, ахборот хавфсизлиги, техник инфратузилма етишмовчилиги ва кадрлар малакаси масалалари ёритилган. Тадқиқот натижаларига кўра, ижро тизимини тўлиқ рақамлаштириш иш самарадорлигини ошириш, бюрократик тўсиқларни камайтириш ва фуқароларнинг ҳуқуқларини тезкор рўёбга чиқаришда ҳал қилувчи омил эканлиги исботланган. Мақола сўнгида тизимни янада такомиллаштириш бўйича илмий-амалий таклифлар ишлаб чиқилган.
мажбурий ижро, ижро ҳужжатлари, рақамлаштириш, электрон ижро варақаси, автоматлаштирилган тизим, суд-ижро тизими, давлат хизматлари, ижро ишларини юритиш.
INGLIZ TILIDAGI KONTAKT FE’LLARINING FUNKSIONAL KATEGORIYASI
Mazkur maqolada ingliz tilidagi kontakt fe’llarining semantik va funksional xususiyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqot davomida ushbu fe’llarning subyekt va obyekt o‘rtasidagi munosabatni ifodalashdagi roli o‘rganiladi. Shuningdek, kontakt fe’llarining grammatik tasnifi, semantik guruhlari hamda ularning nutq jarayonidagi qo‘llanish imkoniyatlari ko‘rib chiqiladi. Maqolada zamonaviy lingvistik yondashuvlar, xususan kognitiv tilshunoslik va ramka semantikasi nazariyalariga tayanilgan holda kontakt fe’llarining lingvistik tabiati yoritiladi.
kontakt fe’llari, semantika, kognitiv tilshunoslik, ramka semantikasi, leksik birlik, fe’l kategoriyasi.
PYTHON DASTURLASH TILI MA’LUMOT TURLARINI O‘ZLASHTIRISHDA RAQAMLI VA INNOVATSION TA’LIM TEXNOLOGIYALARIDAN FOYDALANISH METODIKASI
Ushbu maqolada Python dasturlash tilining ma’lumot turlari mavzusiga oid asosiy tushunchalarni tanlab olish, ularning mantiqiy tuzilmasini (sxemasini) shakllantirish hamda har bir tushunchaning mohiyatini ochib beruvchi, ko‘rgazmali va interaktiv o‘quv modelini yaratish metodik asoslari yoritilgan. Maqolada shuningdek, innovatsion pedagogik texnologiyalar asosida Python tilidagi ma’lumot turlarini o‘qitish jarayonini takomillashtirish yo‘llari va ularning o‘quvchilarning amaliy kompetensiyalarini rivojlantirishdagi ahamiyati tahlil qilingan.
Ta’lim tizimi, axborot texnologiyalari, Python dasturlash tili, ma’lumotlar turlari, ma’lumotlar turini o‘zgartirish, kompyuter modeli.
ISLOM DININING MARKAZIY OSIYOGA KIRIB KELISHI VA TARQALISHI: TARIXIY, SIYOSIY VA SIVILIZATSION OMILLAR TAHLILI
Mazkur maqolada Islom dinining Markaziy Osiyo hududiga kirib kelishi va uning tarqalish jarayoni tarixiy, siyosiy hamda madaniy omillar nuqtai nazaridan tahlil qilinadi. Tadqiqot VII–X asrlarda sodir bo‘lgan siyosiy voqealar, arab istilosi, mahalliy ijtimoiy tuzilmalarning o‘zgarishi hamda diniy transformatsiya jarayonlarini o‘rganishga qaratilgan. Maqolada Islom dinining mintaqada mustahkamlanishida savdo aloqalari, siyosiy integratsiya va mahalliy hukmdorlarning roli alohida yoritilgan. Tadqiqot natijalari shuni ko‘rsatadiki, Markaziy Osiyoda Islom dinining tarqalishi faqat harbiy istilo natijasi emas, balki uzoq davom etgan ijtimoiy-madaniy transformatsiya jarayoni hisoblanadi.
Islom, Movarounnahr, arab istilosi, Markaziy Osiyo, Islom sivilizatsiyasi, Somoniylar.
CREATION AND IMPLEMENTATION OF A PROGRAM THAT DETECTS AND ELIMINATES NETWORK ATTACKS BASED ON ARTIFICIAL INTELLIGENCE
The rapid digital transformation of modern society has significantly increased the scale and complexity of cyber threats. Traditional signature-based security systems are no longer sufficient to counter sophisticated and adaptive network attacks. This article explores the creation and implementation of an intelligent program for detecting and eliminating network attacks based on artificial intelligence (AI). The proposed system integrates machine learning algorithms, anomaly detection models, and automated response mechanisms to ensure real-time protection of network infrastructures. Special attention is given to system architecture, data preprocessing, model training, and deployment stages. Practical examples of attack detection, including Distributed Denial-of-Service (DDoS), phishing attempts, and intrusion activities, are analyzed to demonstrate the effectiveness of AI-driven solutions. The research highlights the advantages of adaptive learning models over traditional cybersecurity approaches and discusses challenges such as false positives, data imbalance, and computational costs. The implementation results confirm that AI-based systems significantly improve detection accuracy, reduce response time, and enhance overall network resilience.
artificial intelligence, cybersecurity, network attack detection, machine learning, anomaly detection, intrusion prevention system, deep learning, DDoS mitigation.
IJODKOR YOSHLARNING JAMIYAT TARAQQIYOTIDAGI AHAMIYATI.
Mazkur maqolada ijodkor yoshlarning jamiyat taraqqiyotidagi ahamiyati sifatida tahlil qilinadi. Yoshlar siyosati, innovatsiya, kreativ iqtisodiyot, intellektual salohiyat va barqaror taraqqiyot tushunchalari asosida yoshlarning mamlakat rivojidagi o‘rni ochib beriladi. Shuningdek, 2000 yildan keyingi olimlarning ilmiy qarashlari hamda Prezident qarori asosida amalga oshirilayotgan islohotlar yoritiladi. Hayotiy tajribalar orqali ijodkor yoshlarni qo‘llab-quvvatlashning ahamiyati asoslanadi.
Ijodkor yoshlar, jamiyat tayanchi, yoshlar siyosati, innovatsiya, kreativ iqtisodiyot, intellektual salohiyat, barqaror taraqqiyot, tashabbuskorlik, startap, ta’lim islohoti, ma’naviyat, raqobatbardoshlik, davlat qo‘llab-quvvatlashi, Prezident qarori, ijtimoiy faollik, axborot texnologiyalari, yosh tadbirkorlar, kreativ sinf, islohotlar, global tendensiyalar, ish bozori, innovatsion yechimlar.
OLIY TA’LIM MUASSASALARIDA JISMONIY TARBIYA MASHG‘ULOTLARINI SAMARALI TASHKIL ETISHNING PEDAGOGIK VA METODIK ASOSLARI
Maqolada oliy ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini samarali tashkil etishning pedagogik va metodik asoslari tahlil qilinadi. Tadqiqotda talabalarning jismoniy rivojlanishi, sog‘lom turmush tarzini shakllantirish hamda ularning jismoniy faolligini oshirishda jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining o‘rni yoritib beriladi. Shuningdek, jismoniy tarbiya darslarini tashkil etishda zamonaviy pedagogik texnologiyalar, innovatsion usullar va samarali metodlardan foydalanish masalalari ko‘rib chiqiladi. Maqolada oliy ta’lim muassasalarida jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarini samarali tashkil etish orqali talabalarning jismoniy tayyorgarligini oshirish, sog‘ligini mustahkamlash va ularning jismoniy hamda ruhiy rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan ilmiy xulosalar keltiriladi.
jismoniy tarbiya, oliy ta’lim muassasalari, pedagogik yondashuv, metodik asoslar, talaba yoshlar, jismoniy faollik, sog‘lom turmush tarzi, sport mashg‘ulotlari, ta’lim jarayoni.
TALABALARDA SOG‘LOM TURMUSH TARZINI SHAKLLANTIRISHDA JISMONIY TARBIYA VA SPORT MASHG‘ULOTLARINING O‘RNI
Maqolada talabalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishda jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarining roli tahlil qilinadi. Tadqiqotda talabalar jismoniy faolligi, sog‘lom turmush tarzini rivojlantirish, stressga chidamlilik va mehnat qobiliyatini oshirishga jismoniy tarbiya mashg‘ulotlarining ta’siri yoritib berilgan. Shuningdek, maqolada oliy ta’lim muassasalarida sport mashg‘ulotlarini tashkil etishning pedagogik va metodik jihatlari, zamonaviy metod va texnologiyalardan foydalanish imkoniyatlari ham ko‘rib chiqiladi. Maqola talabalarda sog‘lom turmush tarzini shakllantirish va ularning jismoniy rivojlanishini ta’minlashda jismoniy tarbiya va sport mashg‘ulotlarining ahamiyatini ilmiy asoslashga qaratilgan.
talaba, sog‘lom turmush tarzi, jismoniy tarbiya, sport mashg‘ulotlari, jismoniy faollik, pedagogik yondashuv, oliy ta’lim, jismoniy rivojlanish, salomatlik.
PAXTANI MAYDA IFLOSLIKLARDAN TOZALASH QURILMALARI VA ULARNING KAMCHILIKLARI TAHLILI
Ushbu maqoladada paxtani mayda iflosliklardan tozalash mashinalarining tuzilishi, undagi texnologik jarayonlar, paxta xom ashyosini mayda iflosliklardan tozalash mashinalarining kamchiliklari va ularni bartaraf etishga doir taklif va muloxazalar keltirilgan.
Paxta, mayda, radial, arra, baraban, mashina, toʻrli yuza, tozalash.
INTEGRATION OF CONTENT AND LANGUAGE LEARNING (CLIL) IN AGRICULTURAL TERMINOLOGY INSTRUCTION
This paper examines theoretical foundations, instructional strategies, and practical applications of CLIL in agro-terminology teaching. Emphasis is placed on task-based activities, project work, and interdisciplinary content integration to foster oral fluency, lexical precision, pragmatic competence, and professional communication skills. The role of cognitive scaffolding, contextualization, and learner-centered methodologies in enhancing both content acquisition and language proficiency is analyzed, demonstrating how CLIL optimizes learning outcomes in agricultural ESP contexts.
CLIL; agricultural terminology; ESP; content-language integration; task-based learning; oral competence; lexical development; pragmatic competence; project-based learning; higher education.
ASSESSMENT STRATEGIES FOR MEASURING ORAL COMPETENCE DEVELOPMENT THROUGH AGRO-TERM TEACHING
This paper examines innovative assessment strategies tailored to agro-terminology instruction, focusing on performance-based assessment, rubric-guided evaluation, discourse analysis, and competency indicators. The study emphasizes the integration of formative and summative approaches, the alignment of assessment with learning outcomes, and the use of technology-enhanced tools for real-time feedback.
Oral competence assessment; agro-terminology; performance-based evaluation; rubrics; discourse analysis; competency indicators; agricultural ESP; formative assessment; summative assessment; psycholinguistic principles
COVERAGE OF ETHNIC PROCESSES AND ECONOMIC LIFE IN KHIVA AND NEIGHBORING COUNTRIES IN THE WORKS OF ABULGOZI BAKHODIRKHAN
This article discusses the reflection of ethnic processes and economic life in Khiva and neighboring countries in the works of the Khiva khan, historian Abulgozi Bakhodirkhan.
Khiva, Abulgozi Bakhodirkhan, ethnicity, people, ethnogenesis, Central Asia.
AN’ANAVIY O‘ZBEK XALQ HUNARMANDCHILIGI JAHON ILM-FANI VA MADANIY MEROS KONTEKSTIDA
Ushbu maqola an’anaviy o‘zbek hunarmandchiligining bugungi kundagi holati, tarmoqlarning rivojlanish xususiyatlari, ajdodlardan saqlanib kelayotgan noyob hunar turlarining dunyo hamjamiyatida o‘rganilish tendensiyalariga bag‘ishlanadi. Shuningdek, hunarmandchilik turlari insoniyatning noyob madaniy bilimi sifatida tan olingan va uning saqlanishi avlodlar orasidagi bilimlar uzluksizligini ta’minlashga bog‘liqligi ta’kidlangan.
Etnologiya, hunarmandchilik, madaniy, gender masalasi, meros, turizm, an’ana.
ENTREPRENEURIAL SKILLS AS A KEY ELEMENT OF HUMAN CAPITAL IN THE FIELD OF NATIVE LANGUAGE DEVELOPMENT
The article examines entrepreneurial skills as a key element of human capital in the context of native language development under globalization. It substantiates that human capital is the primary factor of sustainable socio-economic development, while entrepreneurial abilities represent its essential component. The study emphasizes the importance of the native language as the foundation for shaping thinking, transmitting knowledge, and developing an individual’s creative and economic potential. Using the case of the Republic of Tajikistan, the interrelation between language policy, the education system, and the development of national entrepreneurship is analyzed. The article concludes that the effective use of the native language in education, science, and business enhances the quality of human capital, strengthens national identity, and ensures economic competitiveness.
human capital; entrepreneurial skills; native language; state language; globalization; education; national economy; innovation; language policy; Republic of Tajikistan.
DIPLOMATIK MUZOKARALARDA MUZOKARA STRATEGIYASI VA UNI SHAKLLANTIRUVCHI OMILLAR
Mazkur maqolada zamonaviy xalqaro munosabatlar tizimida diplomatik muzokaralarning o‘rni hamda muzokara strategiyasining nazariy asoslari tahlil qilinadi. Unda strategiya tushunchasining mazmuni, muzokaralarda strategiyani shakllantiruvchi makro va mikrodarajalar hamda davlatlarning xalqaro maydondagi xulq-atvoriga ta’sir etuvchi omillar yoritib beriladi. Shuningdek, diplomatik muzokaralarda strategiya va taktika tanloviga ta’sir ko‘rsatuvchi siyosiy, iqtisodiy, harbiy, axloqiy va shaxsiy omillar ilmiy jihatdan tahlil qilinadi. Maqolada muzokaralar jarayonida subyektlarning qadriyatlari, milliy manfaatlari hamda ichki siyosiy sharoitlarning strategik qarorlar qabul qilishdagi ahamiyati ochib berilgan. Tadqiqot natijalari diplomatik muzokaralar samaradorligi ko‘p jihatdan tanlangan strategiyaning to‘g‘riligiga hamda uni amalga oshiruvchi muzokarachilarning professional tayyorgarligiga bog‘liqligini ko‘rsatadi.
diplomatik muzokaralar, muzokara strategiyasi, tashqi siyosat, xalqaro munosabatlar, diplomatiya, milliy manfaatlar, axloqiy qadriyatlar, muzokara taktikasi
QISHLOQLARDAGI TA'LIM SIFATINI YAXSHILASH. O'QUVCHILARNI JALB QILA OLISHNING MOHIYATI.
Maqolada qishloq joylaridagi umumiy oʻrta taʼlim muassasalarida taʼlim sifatini yaxshilash va oʻquvchilarni oʻquv jarayoniga faol jalb etishning pedagogik-psixologik jihatlari tahsil etilgan. Tadqiqotda qishloq maktablarida taʼlim sifatiga taʼsir etuvchi omillar, oʻquvchilarning motivatsiyasi va ularning oʻqishga boʻlgan qiziqishini oshirish usullari oʻrganilgan. Metodologik jihatdan soʻrovnoma, kuzatuv va statistik tahlil usullari qoʻllangan. Natijalar shuni koʻrsatdiki, qishloq maktablarida taʼlim sifatini yaxshilash uchun zamonaviy pedagogik texnologiyalarni joriy etish, oʻqituvchilarning malakasini oshirish va moddiy-texnik bazani mustahkamlash zarur. Oʻquvchilarni jalb qila olishning asosiy omili sifatida shaxsga yoʻnaltirilgan yondashuv, interfaol metodlar va hayotiy situatsiyalar bilan bogʻliq mashqlar samaradorligi isbotlangan.
qishloq taʼlimi, taʼlim sifati, oʻquvchi motivatsiyasi, pedagogik texnologiyalar, jalb etish usullari.
Abdumannopova Gulbadanbegim Zafarbek qizi
ГИСТОЛОГИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ LONG-COVID: ОТ МИКРОАНГИОПАТИИ К ХРОНИЧЕСКОМУ ВОСПАЛЕНИЮ
Статья посвящена гистологическому анализу постковидного синдрома как системного патологического процесса. Авторы обосновывают, что морфологическим субстратом заболевания выступает микроангиопатия, связанная с деструкцией эндотелия и потерей гликокаликса. На ультраструктурном уровне выявлена митохондриальная дисфункция, проявляющаяся разрушением крист и дефицитом АТФ в паренхиматозных клетках. Описана трансформация интерстиция, где активация миофибробластов ведет к избыточному накоплению коллагена и хроническому фиброзу органов-мишеней. Исследование доказывает, что нарушение регенераторного потенциала тканей обусловлено истощением пула стволовых клеток и неполной поляризацией макрофагов. Работа подчеркивает необходимость разработки таргетной терапии для стабилизации сосудистого барьера и предотвращения необратимого склерозирования тканей в постковидный период.
Long COVID, микроангиопатия, эндотелиальная дисфункция, митохондриальная недостаточность, фиброз интерстиция, регенерация тканей, макрофаги.
YASHIRIN IQTISODIYOT VA UNI QISQARTIRISHDA SOLIQ MEXANIZMLARINING ROLI
Yashirin iqtisodiyot (norasmiy iqtisodiyot) iqtisodiy taraqqiyotning barcha bosqichlarida uchraydigan murakkab va ko’p qirrali hodisa hisoblanadi. Jahon amaliyotida u iqtisodiy faoliyatning davlat organlari tomonidan ro’yxatga olinmagan, soliqdan yashirilgan yoki turli tartibga solish talablaridan chetda qolgan qismini anglatadi. Mazkur hodisa ko’plab mamlakatlarda uchrashi bilan birga, rivojlanayotgan va o’tish davridagi iqtisodiyotlarda yanada keng tarqalgan. Mutaxassislarning hisob-kitoblariga ko’ra, rivojlangan davlatlarda yashirin iqtisodiyot YaIMning o’rtacha 10-5 foizini tashkil etsa, rivojlanayotgan mamlakatlarda bu ko’rsatkich 30-40 foiz, ba’zi hollarda 50 foizdan ham yuqori darajaga yetishi mumkin.
AUTIZM SPEKTRLI BOLALAR KOGNITIV RIVOJLANISHINING O‘ZIGA XOSLIGI
Mazkur maqolada autizm spektr buzilishiga ega bo‘lgan bolalarda kognitiv sohalarning rivojlanishidagi o‘ziga xosliklar ilmiy-nazariy jihatdan tahlil qilingan bo’lib, maqolada autizm sindromli bolalarda sezgi, diqqat, xotira, tafakkur, idrok, hayol xususiyatlarining buzilishi bu toifa bolalarning ijtimoiy moslashuv, ta’lim jarayonidagi ishtiroki va kommunikativ faolligiga bevosita salbiy ta’sir ko‘rsatishi ochib berilgan. Maqolada autizmli bolalar kognitiv rivojlanishini o’rganish borasida xorijiy ilmiy tadqiqotlar va amaliy tajribalar bilan bir qatorda O‘zbekiston sharoitida olib borilayotgan psixologik-pedagogik yondashuvlar qiyosiy tahlil asosida yoritilgan.
autizm spektr buzilishi, kognitiv rivojlanish, ijtimoiy kognitsiya, ijrochi funksiyalar, markaziy uyg‘unlik, bolalar psixologiyasi, maxsus pedagogika