KIBERXAVFSIZLIK: ZAMONAVIY TAHDIDLAR VA ULARGA QARSHI KURASH YO’LLARI
Keywords:
kiberxavfsizlik, kibertahdid, ransomeware, fişing, DDoS, sun’iy intellekt, nol ishonch arxitekturasi, kriptografiya, O’zbekiston qonunchiligi.Abstract
Mazkur maqola zamonaviy kibertahdidlarning evolyutsiyasi, ularning murakkablashuvi va global miqyosda kiberxavfsizlikni ta’minlashning dolzarb masalalariga bag’ishlangan. Raqamli transformatsiya jarayonlarining jadallashuvi, sun’iy intellekt va narsalar interneti (IoT) texnologiyalarining keng joriy etilishi kiberhujumlar geografiyasining kengayishiga va ularning yangi, yanada xavfli shakllarining paydo bo’lishiga olib keldi. Maqolada zamonaviy kibertahdidlarning asosiy turlari, jumladan, ransomeware, fişing, DDoS hujumlari, davlat homiyligidagi hujumlar tahlil qilingan. Shuningdek, ushbu tahdidlarga qarshi kurashishning samarali usullari, jumladan, sun’iy intellektga asoslangan himoya tizimlari, nol ishonch arxitekturasi va postkvant kriptografiyasi masalalari yoritilgan. O’zbekiston Respublikasining kiberxavfsizlikni ta’minlash borasidagi qonunchilik asoslari va amaliy chora-tadbirlari, xususan, "Kiberxavfsizlik to’g’risida"gi Qonun va Prezident qarorlari tahliliy nuqtai nazardan keltirilgan.
References
1. O’zbekiston Respublikasining "Kiberxavfsizlik to’g’risida"gi Qonuni, 2022 yil.
2. O’zbekiston Respublikasi Prezidentining "Kiberxavfsizlikni ta’minlash tizimini yanada takomillashtirish chora-tadbirlari to’g’risida"gi PQ–165-son qarori, 2025 yil 15 aprel.
3. Axmedov B.A. Axborot xavfsizligi asoslari. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2021. – 248 b.
4. Karimov I.K. Kiberjinoyatchilikka qarshi kurashishning huquqiy mexanizmlari. – Toshkent: TDYU nashriyoti, 2023. – 186 b.
5. Stallings W. Cryptography and Network Security: Principles and Practice. 8th Edition. – Pearson, 2020. – 832 p.
6. Cybersecurity Ventures. Official Annual Cybercrime Report, 2023.
7. European Union Agency for Cybersecurity (ENISA). Threat Landscape Report, 2024.
8. NIST. Post-Quantum Cryptography: Final Report, 2024.
9. Symantec. Internet Security Threat Report, Volume 25, 2024.
10. Kaspersky Lab. Ransomware and Critical Infrastructure Report, 2024.
