BACHADONDAN QON KETGANDA QOʻLLANILADIGAN DORILARNING ORGANIZMGA FARMAKOLOGIK TAʼSIRI
Keywords:
Telemeditsina, bachadon qon ketishi, farmakologik taʼsir, uterotoniklar, antifibrinolitiklar, gemostaz, miometriy, gormonal terapiya, nojoʻya taʼsirlar.Abstract
Bachadondan qon ketganda qoʻllaniladigan dorilarning organizmga farmakologik taʼsiri zamonaviy akusherlik, ginekologiya va klinika farmakologiyasining eng dolzarb muammolaridan biri boʻlib, u ayollar salomatligini saqlash, reproduktiv tizim asoratlarining oldini olish va ogʻir gemorragik shok holatlarida oʻlim koʻrsatkichini kamaytirishga qaratilgan innovatsion va tizimli yondashuvlarni talab etadi. Ushbu maqolada turli etiologiyali bachadon qon ketishlarida (uetrtonik, gormonal, disfunksional) qoʻllaniladigan asosiy farmakologik guruhlar — uterotonik vositalar, antifibrinolitiklar, tizimli va mahalliy gemostatiklar hamda gormonal preparatlarning miometriy hujayralari, qon ivish tizimi (gomeostaz) va umumiy gemodinamikaga koʻrsatadigan taʼsir mexanizmlari subhujayra va retseptor darajasida chuqur tahlil qilingan. Tizimning afzalliklari, xususan, turli guruh dori vositalarining oʻzaro kombinatsiyalari orqali tezkor gemostazga erishish, jarrohlik amaliyotlariga boʻlgan ehtiyojni kamaytirish va bemorlar hayot sifatini optimallashtirishda koʻrinib turibdi. Shu bilan birga, klinika amaliyotida ushbu dorilarning tromboembolik asoratlar xavfi, individual va tizimli nojoʻya taʼsirlari hamda notoʻgʻri dozalash natijasida kelib chiqadigan muammolar ham mavjud boʻlib, ularni bartaraf etish tibbiyot xodimlarining farmakologik bilimlarini yuksaltirish va differensial davolash taktikasini toʻgʻri yoʻlga qoʻyishni talab etadi.References
1. Azizova S.S. Farmakologiya. – Toshkent: Ibn Sino nashriyoti, 2006.
2. Aliyeva M.K., Yoʻldosheva G.A. Akusherlik va ginekologiyada shoshilinch yordam. – Toshkent: "Yangi asr avlodi", 2018.
3. Qodirova A.A. Klinik farmakologiya asoslari. – Toshkent: TMA nashriyoti, 2015.
4. Ziyayeva S.X. Ginekologik kasalliklarda gormonoterapiya va uning asoratlari. – Toshkent: "Fan va texnologiya", 2019.
5. Karimov M.M. Gemorragik shok va gemostaz tizimi patologiyasi. – Toshkent: Tibbiyot, 2012.
6. Toʻrayev X.N. Farmakoterapiya boʻyicha amaliy qoʻllanma. – Buxoro: "Durdona", 2021.
7. Asadov D.A. Onalar oʻlimini kamaytirishda milliy klinik protokollar samaradorligi. – Toshkent: Sogʻliqni saqlash jurnali, 2017.
8. Ishankulova G.K. Akusherlikda qon ketishlar va zamonaviy uterotoniklar. // Oʻzbekiston tibbiyot jurnali. – 2023. – T. 4. – №2. – S. 45-49.
9. Nurullayeva N.M. Klinik farmakologiyaning dolzarb muammolari va dori xavfsizligi. // Eksperimental va klinik tibbiyot. – 2022. – T. 11. – S. 12-18.
10. Sultonov S.N. Disfunksional bachadon qon ketishlarining patogenetik davosi. // Ginekologiya va akusherlik axborotnomasi. – 2021. – T. 9. – S. 88-94.
11. Brunton L.L., Hilal-Dandan R., Knollmann B.C. Goodman & Gilman's: The Pharmacological Basis of Therapeutics. 14th Edition. – New York: McGraw-Hill Education, 2023.
12. Katzung B.G., Vanderah T.W. Basic & Clinical Pharmacology. 15th Edition. – San Francisco: McGraw-Hill, 2021.
13. Patrick Graham L. An Introduction to Medicinal Chemistry. 7th Edition. – Oxford: Oxford University Press, 2023.
14. World Health Organization. WHO recommendations for the prevention and treatment of postpartum haemorrhage. – Geneva: WHO Guidelines, 2020.
15. Foye W.O., Lemke T.L., Williams D.A. Principles of Medicinal Chemistry. 8th Edition. – Philadelphia: Lippincott Williams & Wilkins, 2020.
16. Topol Eric. The Creative Destruction of Medicine: How the Digital Revolution Will Create Better Health Care. – New York: Basic Books, 2012.
17. The WOMAN Trial Collaborators. Effect of early tramexam acid administration on mortality, hysterectomy, and other morbidities in women with post-partum haemorrhage. // The Lancet. – 2017. – Vol. 389. – P. 2105-2116.
18. www.minzdrav.uz – Oʻzbekiston Respublikasi Sogʻliqni saqlash vazirligi rasmiy sayti (Klinik protokollar boʻlimi).
19. www.who.int – Jahon sogʻliqni saqlash tashkilotining reproduktiv salomatlik boʻyicha maʼlumotlar bazasi.
20. www.pubmed.ncbi.nlm.nih.gov – Ginekologik farmakologiyaga oid xalqaro ilmiy maqolalar portali.
