QQS TO‘LOV DAVRLARINING TADBIRKORLIK FAOLIYATI VA IQTISODIY BARQARORLIKKA TA’SIRI
Keywords:
qo'shilgan qiymat solig'i, soliq davri, tadbirkorlik faoliyati, pul aylanishi sikli, aylanma kapital, iqtisodiy barqarorlik, soliq ma'muriyatchiligi, fiskal siyosat.Abstract
Ushbu maqolada O'zbekiston Respublikasi misolida qo'shilgan qiymat solig'i to'lov davrlarining tadbirkorlik sub'ektlari moliyaviy faoliyatiga ta'siri empirik tahlil etilgan. Tadqiqotda panel ma'lumotlar tahlili, regressiya modeli va so'rovnoma usullari qo'llanilgan bo'lib, 2021–2024-yillarda 120 ta korxona kuzatilgan. Natijalar oylik to'lov tizimining pul aylanishi siklini o'rtacha 16,4 kunga uzaytirishini va kichik tadbirkorlik uchun ma'muriy yukni sezilarli oshirishini ko'rsatdi. Tadqiqot natijalari asosida kichik biznes uchun choraklik to'lov davrini joriy etish, QQS qaytarish mexanizmini avtomatlashtirish va soliq ma'muriyatchiligini raqamlashtiruv orqali optimallashtirish bo'yicha ilmiy asoslangan takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. Hasanov, F.A., Toshmatov, B.R. O'zbekiston soliq tizimida bilvosita soliqlar bazasini aniqlashning uslubiyati va o'ziga xos xususiyatlari tahlili. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2024, №2, 112–126-betlar.
2. O'zbekiston Respublikasi Iqtisodiyot va moliya vazirligi. 2023-yilda O'zbekiston davlat byudjeti ijrosi to'g'risida hisobot. Toshkent, 2024. www.mf.uz
3. Yo'ldoshev, N.X., Qodirov, S.A. O'zbekiston Respublikasida qo'shilgan qiymat solig'i va aylanmadan olinadigan soliq to'lovchilarini bir-biridan farqli jihatlarini baholash. Iqtisodiyot va innovatsion texnologiyalar, 2024, №1, 88–102-betlar.
4. Mirzayev, A.T. Raqamli soliq islohoti yo'lida: O'zbekiston qo'shilgan qiymat solig'i tizimi tahlili. Moliya va soliq, 2024, №4, 33–47-betlar.
5. Karimov, J.B. O'zbekiston Respublikasining 2024-yilgi soliq qonunchilik hujjatlariga kiritilgan asosiy o'zgarish va soliq imtiyozlari berish tartibini takomillashtirish masalalari. Iqtisodiy taraqqiyot va tahlil, 2024, №1, 19–31-betlar.
6. Tursunov, B.A. Fiskal barqarorlikni ta'minlashda soliq siyosatining roli. Yashil iqtisodiyot va taraqqiyot, 2025, №3 (5), 6–10-betlar.
7. F.A. Meylikov, S.O. Jo'rayev, Jismoniy shaxslardan olinadigan daromad solig'ining iqtisodiy mohiyati va byudjet daromadlarini shakllantirishdagi ahamiyati. 4-jild, 43-son (2026): Pedagogika sohasidagi yaqingi ilmiy tadqiqotlar nazariyasi
8. O'zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Statistika agentligi. Kichik tadbirkorlik sub'ektlarining YaIMdagi ulushi to'g'risida ma'lumotnoma. Toshkent, 2022.
9. O'zbekiston Respublikasi Soliq kodeksi (30.12.2019-y., O'RQ-599-son, 2024-yil tahriridagi o'zgartirishlar bilan).
