ANTIBIOTIKLARNING INSON ORGANIZMIGA ZARARLI TA'SIRI: ADABIYOTLAR TAHLILI ASOSIDAGI TADQIQOT

Authors

  • Baxtiyarov Nurmuhammad Hamza o'g'li Urgench Ranch Texnologiya Universiteti, Tibbiyot fakulteti 2405-guruh talabasi | 2026 Author
  • Raxmanova Valerya Rustamovna Phd doktor Ranch texnologiya unuversiteti tibbiy va biologik fanlar kafedrasi katta oʻqtuvchisi Author

Keywords:

antibiotiklar, nojo‘ya ta’sirlar, disbioz, antimikrob rezistentlik, mikrobiom, gepatotoksiklik.

Abstract

Antibiotiklar zamonaviy tibbiyotning eng muhim yutuqlaridan biri hisoblanadi; biroq ularning noo‘rin qo‘llanilishi jiddiy nojo‘ya ta’sirlar rivojlanishi bilan bog‘liq. Mazkur tadqiqotning maqsadi ilmiy adabiyotlar asosida antibiotiklarning inson organizmiga salbiy ta’sirini tizimli ravishda tahlil qilishdan iborat bo‘ldi. 2010–2024 yillar oralig‘ida chop etilgan 25 ta taqrizdan o‘tgan maqola asosida PubMed, Google Scholar hamda Jahon sog‘liqni saqlash tashkiloti ma’lumotlar bazalaridan foydalangan holda narrativ sharh o‘tkazildi. Tahlil natijasida nojo‘ya ta’sirlarning oltita asosiy toifasi aniqlandi, jumladan: disbioz, antimikrob rezistentlik, gepato- va nefrotoksiklik, allergik reaksiyalar, immun tizim disrregulyatsiyasi hamda bolalarda rivojlanishga ta’siri. Antibiotiklarni oqilona buyurish, bemorlar xabardorligini oshirish va mikrobiomni saqlashga qaratilgan strategiyalarni joriy etish ushbu xavflarni kamaytirish uchun muhim ahamiyatga ega.

References

1. World Health Organization (WHO). Global antimicrobial resistance and use surveillance system (GLASS) report. — Geneva: WHO, 2023. URL: https://www.who.int/glass

2. Dethlefsen L., Relman D.A. Incomplete recovery and individualized responses of the human distal gut microbiota to repeated antibiotic perturbation // Proc Natl Acad Sci USA. — 2011. — Vol. 108 (Suppl 1). — P. 4554–4561. DOI: 10.1073/pnas.1000087107

3. Blaser M.J. Missing Microbes: How the Overuse of Antibiotics Is Fueling Our Modern Plagues. — New York: Henry Holt, 2014. — 273 p. ISBN: 978-0805098549

4. Llor C., Bjerrum L. Antimicrobial resistance: risk associated with antibiotic overuse and initiatives to reduce the problem // Ther Adv Drug Saf. — 2014. — Vol. 5, № 6. — P. 229–241. DOI: 10.1177/2042098614554919

5. Lessa F.C. et al. Burden of Clostridium difficile infection in the United States // N Engl J Med. — 2015. — Vol. 372. — P. 825–834. DOI: 10.1056/NEJMoa1408913

6. Metsälä J. et al. Prenatal and post-natal exposure to antibiotics and risk of asthma in childhood // Clin Exp Allergy. — 2013. — Vol. 43, № 3. — P. 281–289. DOI: 10.1111/cea.12052

7. Goodman & Gilman's The Pharmacological Basis of Therapeutics. 13th ed. / Ed. by Brunton L.L. — New York: McGraw-Hill, 2018. — 1987 p.

8. Zufarov O.A., Haydarov K.X. Farmakologiya. — Toshkent: Ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2019. — 512 b.

9. Tamma P.D. et al. Association of adverse events with antibiotic use in hospitalized patients // JAMA Intern Med. — 2017. — Vol. 177, № 9. — P. 1308–1315. DOI: 10.1001/jamainternmed.2017.1938

10. O'zbekiston Respublikasi Sog'liqni Saqlash Vazirligi. Antibiotiklar qo'llanilishiga oid milliy qo'llanma. — Toshkent: SV nashriyoti, 2021. — 84 b.

Downloads

Published

2026-05-18