KIBERHUQUQ EVOLYUTSIYASI: RIVOJLANISH BOSQICHLARI VA MILLIY HUQUQ TIZIMLARIDA INSTITUTSIONAL O’RNI
Keywords:
kiberhuquq, evolyutsiya, rivojlanish bosqichlari, huquq tizimi, institutsional o‘rin, O‘zbekiston, kiberjinoyat, raqamli suverenitet, kodifikatsiyaAbstract
ushbu maqolada kiberhuquqning evolyutsiyasi, rivojlanish bosqichlari va milliy huquq tizimida tutgan institutsional o‘rni tahlil qilinadi. Tadqiqotning maqsadi – kiberhuquq rivojlanishini tarixiy bosqichlarga ajratish va uning O‘zbekiston huquq tizimidagi o‘rnini nazariy jihatdan aniqlash. Metodologik asos sifatida qiyosiy-huquqiy, tarixiy va tizimli tahlil usullari qo‘llanilgan. Tadqiqot natijasida kiberhuquqning uch asosiy bosqichi: shakllanish (1990-2000), institutsionalizatsiya (2000-2015) va integrasiya (2015 – hozirgacha) bosqichlari belgilandi. Shuningdek, kiberhuquqning hozirgi bosqichda kompleks huquq instituti sifatida shakllanganligi, ammo mustaqil huquq tarmog‘i darajasiga hali yetmaganligi asoslandi. O‘zbekiston milliy modelining tahlili shuni ko‘rsatdiki, kiberhuquq sohasida qator qonunlar qabul qilingan bo‘lsa-da, tizimli kodifikatsiya va yagona prinsiplar tizimi hali shakllanmagan. Xulosada kiberhuquqning kelajakda mustaqil tarmoqqa aylanishi uchun Kiberhuquq kodeksini qabul qilish, yagona prinsiplar tizimini ishlab chiqish va ilmiy maktabni rivojlantirish zarurligi ta’kidlanadi.
References
1. Mirziyoyev Sh. M. “Raqamli O‘zbekiston – 2030” strategiyasini tasdiqlash to‘g‘risida: PF-6079-son Farmon. – Toshkent, 2020. – 5 okt.
2. O‘zbekiston Respublikasining “Axborotlashtirish to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2003. – 11 dek. (o‘zgartirish va qo‘shimchalar bilan).
3. O‘zbekiston Respublikasining “Shaxsiy ma’lumotlar to‘g‘risida”gi Qonuni. – Toshkent, 2021. – 2 iyul.
4. O‘zbekiston Respublikasining Jinoyat kodeksi. – Toshkent, 1994. (kiberjinoyatlarga oid moddalar: 127, 128, 192, 193, 272-boblar).
5. Lessig, L. Code: Version 2.0. – New York: Basic Books, 2006. – 410 b.
6. Murray, A. Information Technology Law: The Law and Society. – Oxford: Oxford University Press, 2016. – 680 b.
7. Reed, C. Making Laws for Cyberspace. – Oxford: Oxford University Press, 2012. – 256 b.
8. Solove, D. J. Understanding Privacy. – Cambridge: Harvard University Press, 2008. – 272 b.
9. Budapesht konvensiyasi (Kiberjinoyatchilik to‘g‘risidagi Konvensiya). – Budapesht, 2001. – 23 noyabr.
10. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Axborot xavfsizligi konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi Farmoni. PF-5341-son. – Toshkent, 2018. – 12 apr.
