ORGANIZMNING VITAMINLAR BILAN TAMINLANGANLIGINI O’RGANISH VA BAHOLASH
Keywords:
vitaminlar, gigiyena, gipovitaminoz, ovqatlanish gigiyenasi, biokimyoviy baholash, jamoat salomatligi.Abstract
Mazkur ilmiy maqolada organizmning vitaminlar bilan ta’minlanganlik darajasini o‘rganish va baholashning gigiyenik asoslari keng yoritilgan. Vitaminlar inson organizmida fiziologik jarayonlarning me’yoriy kechishini ta’minlovchi muhim mikroelementlar bo‘lib, ularning yetishmovchiligi jamoat salomatligi uchun jiddiy xavf omili hisoblanadi. Gigiyena fanida vitamin ta’minotini baholash aholining ovqatlanish holatini tahlil qilish, turmush tarzi va tashqi muhit omillarini hisobga olish orqali amalga oshiriladi.Maqolada vitaminlar bilan ta’minlanganlikni aniqlashda qo‘llaniladigan gigiyenik, klinik va laborator usullar ilmiy asosda tahlil qilingan. Ratsional ovqatlanish tuzilmasi, oziq-ovqat mahsulotlarini saqlash va qayta ishlash jarayonlarida vitaminlarning yo‘qolish darajasi, mavsumiy o‘zgarishlar hamda iqlim sharoitining ta’siri gigiyenik baholash mezonlari sifatida ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, organizmda yashirin gipovitaminoz holatlarini aniqlashda biokimyoviy ko‘rsatkichlarning ahamiyati asoslab berilgan.Tadqiqot davomida aholi guruhlari bo‘yicha vitamin ehtiyojining farqlanishi, jumladan bolalar, homilador va emizikli ayollar, keksalar hamda og‘ir mehnat bilan shug‘ullanuvchi shaxslar uchun gigiyenik me’yorlarning ahamiyati yoritilgan. Vitamin yetishmovchiligining immun tizim, mehnat qobiliyati va kasalliklarga chidamlilikka ta’siri gigiyenik nuqtayi nazardan baholangan.Maqolada vitaminlar bilan ta’minlanganlikni yaxshilashga qaratilgan profilaktik gigiyenik choralar, jumladan ovqatlanishni optimallashtirish, oziq-ovqat mahsulotlarini vitaminlashtirish, sanitariya-ma’rifiy ishlarni kuchaytirish hamda sog‘lom turmush tarzini shakllantirishning ilmiy asoslari keltirilgan. Olingan xulosalar jamoat salomatligini mustahkamlash, oziqlanish bilan bog‘liq kasalliklarning oldini olish va gigiyenik monitoring tizimini takomillashtirishda amaliy ahamiyatga ega.
Downloads
References
1. Ismoilov A.I., Abdullayev N.N. Gigiyena. – Toshkent: Abu Ali ibn Sino nomidagi tibbiyot nashriyoti, 2018. – 420 b.
2. Xudoyberdiyev A.R. Ovqatlanish gigiyenasi va sog‘lom turmush tarzi asoslari. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2019. – 256 b.
3. Karimov U.K., To‘xtayeva M.S. Aholi ovqatlanishining gigiyenik asoslari. – Toshkent: Fan va texnologiya, 2020. – 300 b.
4. Nurmatov B.Sh. Jamoat salomatligi va gigiyena. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy universiteti nashriyoti, 2017. – 280 b.
5. Rasulov S.T. Vitaminlar va ularning gigiyenik ahamiyati. – Toshkent: Tibbiyot nashriyoti, 2016. – 190 b.
6. Abduqodirova L.X. Bolalar va o‘smirlar gigiyenasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2018. – 340 b.
7. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Aholining ratsional ovqatlanishi bo‘yicha gigiyenik me’yorlar. – Toshkent, 2021.
8. Mirzayev J.M. Profilaktik tibbiyot va gigiyena asoslari. – Toshkent: Fan, 2019. – 310 b.
9. Sobirova D.N., Qodirov F.X. Ovqatlanish bilan bog‘liq kasalliklarning gigiyenik profilaktikasi. – Toshkent: Tibbiyot matbuoti, 2020. – 225 b.
10. O‘zbekiston Respublikasi SSV. Sog‘lom ovqatlanish va vitamin yetishmovchiligining oldini olish bo‘yicha metodik qo‘llanma. – Toshkent, 2022.
