SELLYULOZA ASOSIDAGI CHIQINDILARDAN EKOLOGIK TOZA VA BARQAROR KOMPOZIT MATERIALLAR ISHLAB CHIQARISH

Authors

  • Samandarbek Sodiqjonov Author
  • Saidjon Sidiqov Author
  • Baxodir Aliyev Author

Abstract

Qattiq maishiy chiqindilarni boshqarish tuproq, suv va havoning ifloslanishiga olib keladigan organik materiallarning to‘planishi va parchalanishi tufayli muhim global ekologik muammoga aylandi. Ushbu tadqiqot mahalliy yog‘och va plastmassa chiqindilaridan foydalanib yog‘och-polimer kompozitlar (WPC) ishlab chiqarish orqali maishiy chiqindilardan barqaror foydalanishga qaratilgan. Toshkent viloyatidagi poligonlardan yig‘ilgan chiqindi materiallar - polietilen paketlar, shoxlar, novdalar va barglar yuvish, ekstruziya va issiq presslash orqali qayta ishlanib, WPC namunalarini hosil qildi. Yog‘och chiqindilarining har xil turlari va tarkibining WPC fizik-mexanik xossalariga ta’siri G‘azalkent tumanida tabiiy nurash sharoitida olti oy davomida o‘rganildi. Tajriba natijalari shuni ko‘rsatdiki, yong‘oq yog‘ochi unining miqdorini oshirish va 6% MAPPS (malein angidridi-polipropilen) qo‘shish kompozitlarning fazalararo adgeziyasi, cho‘zilishdagi mustahkamligi va qattiqligini yaxshiladi. Biroq, tabiiy nurashning uzoq muddatli ta’siri mikroyoriqlarning paydo bo‘lishiga olib keldi, bu esa uzilish moduli va elastiklikning asta-sekin pasayishiga sabab bo‘ldi. Umuman olganda, tadqiqotlar shuni tasdiqlaydiki, qattiq maishiy chiqindilar ekologik toza WPC ishlab chiqarish uchun qimmatli xomashyo bo‘lib xizmat qilishi mumkin, bu esa chiqindi poligonlarining to‘planishini kamaytirish va to‘shama, to‘siq va qoplama kabi tashqi qurilish uchun chidamli materiallar bilan ta’minlashning istiqbolli yechimini taklif etadi.

References

1. Klason, C. The efficiency of cellulosic fillers in common termoplastics / C. Klason, Kubat and H.E.Stromvall // Filling without processing aids or coupling agents. International J. of Polymeric materials. – Part I. 10: – 1994. – P. 159-187.

2. Бикбау, М.Я. Производство супернаполненных пластмасс - искусственного дерева, композиционных материалов и изделий. Технологическая и технико- экономическая оценка [Электронный ресурс] – Электрон. текст. дан. – Режим доступа: http://bikbau-marsel.narod.ru /olderfiles/1/kompozit.pdf (Дата обращения: 24.08.2015).

3. Термопластичные древесно-полимерные композиты в интерьере [Электронный ресурс] – Электрон. текст. дан. – 12.10. 2006. – Режим доступа http://c-a-m.narod.ru (Дата обращения: 28.03.2015).

4. Ashori, A. (2008). Wood–plastic composites as promising green-composites for automotive industries. Bioresource Technology, 99(11), 4661–4667. https://doi.org/10.1016/j.biortech.2007.09.043.

5. Faruk, O., Bledzki, A. K., Fink, H. P., & Sain, M. (2012). Biocomposites reinforced with natural fibers: 2000–2010. Progress in Polymer Science, 37(11), 1552–1596. https://doi.org/10.1016/j.progpolymsci.2012.04.003.

6. Valdés, F. J., García, A. C., & Rodríguez, F. (2021). Mechanical and environmental performance of wood–plastic composites from recycled municipal waste. Journal of Cleaner Production, 285, 124896. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2020.124896.

7. Khoshimov, Q.N., Ungarov, J.F., Ataxojayev, A.A., Egamberdiyev, E.A. Effective use of solid household waste. Universal Journal of Library and Information Science, 2025, 3(7), 22–25.

8. Ungarov, J.F., Juraev, V.N., Muradov, B. Ko‘mir gazifikatsiyasi asosida “yashil energiya” olish istiqbollari. Новости образования: исследование в XXI веке, 2026, 4(43), 142–147.

9. Akmalova, G.Y., Egamberdiyev, E.A., Ungarov, J.F. The role of chitosan in increasing the mechanical and antibacterial properties of paper. Technical Science and Innovation, 2025, 1, 30–35.

10. Ataxojaev, A. A., Sodiqjonov, S. Q., & Egamberdiev, E. A. (2025). Sustainable adsorbents from carboxymethyl cellulose and chitosan composites for heavy metal removal in wastewater treatment. Новости образования: исследование в XXI веке, 37(100), Part 1.

11. Egamberdiev, E., Sodiqjonov, S. S., Juraev, V. N., Kholikova, S. J., Aripdjanov, O. Y., & Sharipova, N. I. (2025). Study of a two-stage wood chip hydrolysis process and the kinetics of monosaccharide formation. Proceedings of the 74th International Conference on Vibroengineering, Tashkent, Uzbekistan. https://doi.org/10.21595/vp.2025.25301

12. Sodiqjonova, S., Aliyeva, B., & Ataxo‘jayeva, A. (2025). Circular utilization of municipal and agricultural cellulosic waste for eco-composites. Proceedings of the 5th International Conference “Energy-Earth-Environment-Engineering”, Tashkent, Uzbekistan, December 4–5.

13. Dadakhodzhaev A., Muratkulov O., Yakibova D., Yunusov O., Rakhimova L., Abdulatipova N. Some results of the study on the processing of spent vanadium catalysts. Ecology and Industry of Russia. 2023; 27(2): 32–36. https://doi.org/10.18412/1816-0395-2023-2-32-36

14. Dadakhodzhaev A., Yakibova D., Muratkulov O., Pineva L., Noskov A., Turabdzhanov S., Rakhimova L. Development of sulfuric acid catalysts produced from a spent vanadium catalyst. Ecology and Industry of Russia. 2023; 27(8): 32–35. https://doi.org/10.18412/1816-0395-2023-8-32-35

Downloads

Published

2026-05-10