MANAN ESKIRGAN TRANSFORMATORLARNI ANIQLASH VA ULARDA MAVJUD KAMCHILIKLAR KATALOGINI TUZISH.

Authors

  • Maxamadov Muhammadali Shoyatjon o‘g‘li Andijon davlat texnika instituti talabasi: Author

Keywords:

ma’nan eskirgan transformator, quvvat transformatori, ekspluatatsiya muddati, izolyatsiya qarishi, energetik samaradorlik, aktiv va reaktiv quvvat yo‘qotishlari, texnik diagnostika, DGA tahlili, sovutish tizimi, mexanik aşınma, elektr tarmog‘i ishonchliligi, transformator nosozliklari, IEC 60076, modernizatsiya, elektr energetikasi.

Abstract

Mazkur maqolada elektr energetika tizimlarida uzoq yillar davomida ekspluatatsiya qilinayotgan ma’nan eskirgan transformatorlarni aniqlash mezonlari hamda ularning asosiy texnik kamchiliklari tahlil qilingan. Tadqiqotda transformatorlarning xizmat muddati, izolyatsiya tizimining qarishi, energetik samaradorlikning pasayishi, sovutish tizimlari holati, mexanik qismlar aşınmasi va himoya tizimlarining eskirganligi kabi omillar asosiy baholash mezonlari sifatida korib chiqilgan. Shuningdek, xalqaro standartlar asosida transformatorlarning ekspluatatsion ishonchliligi va nosozlik ehtimollari baholangan. Maqolada 30–40 yildan ortiq foydalanilgan transformatorlarning texnik resursi sezilarli darajada kamayishi, aktiv va reaktiv quvvat yo‘qotishlari ortishi hamda elektr ta’minoti sifatiga salbiy ta’siri yoritilgan. Eskirgan transformatorlarni o‘z vaqtida identifikatsiya qilish, diagnostika qilish va zamonaviy qurilmalar bilan almashtirish elektr tarmoqlari barqarorligi va energiya samaradorligini oshirishning muhim omili ekanligi asoslab berilgan.

References

1.O‘zbekiston Respublikasi Energetika vazirligining 2021–2025-yillarga mo‘ljallangan “Energiya samaradorligini oshirish dasturi”.

2.“O‘zbekiston Milliy elektr tarmoqlari” AJ statistik byulletenlari (2023–2024-yillar bo‘yicha transformatorlar va podstansiyalar holati to‘g‘risidagi rasmiy axborot).

3.“Hududiy elektr tarmoqlari” AJ Andijon filiali (Xonobod shahar elektr tarmoqlari)ning 2024-yil holatiga oid texnik hisobotlari.

4.Michaelides, E. E. (2022). Alternative Energy Sources. Springer.

5.IEEE Standard C57.12.00-2023 – General Requirements for Liquid-Immersed Distribution, Power, and Regulating Transformers.

6.IEC 60076-1:2022 – Power transformers – Part 1: General.

7.IEC 60076-20:2017 – Energy Efficiency Requirements for Power Transformers.

1. Isaev, S., Sarimsakov, M., Sarimsakova, M., Turdaliev, A., Abdukhakimova, K., & Mirzaeva, M. (2023). Application of water-saving irrigation technologies of intensive apple orchards in the irrigated regions of Uzbekistan. In E3S Web of Conferences (Vol. 389, p. 03052). EDP Sciences.

2. Isaev, S., Khasanova, O., Boltaev, S., Dauletbayev, B., & Djumanazarova, A. (2023). Efficiency of drip irrigation of almonds and pistachios with snow and rainwater. In E3S Web of Conferences (Vol. 371, p. 01044). EDP Sciences.

3. Sultonov, K., Kholmurodova, G., Eshonkulov, J., Allanov, K., Sindarov, O., Khayitov, K., ... & Khaitov, B. (2025). Effect of integrative NPK soil and foliar nutrition on winter wheat (Triticum aestivum L.) productivity in irrigated arid lands. Frontiers in Sustainable Food Systems, 8, 1508913.

4. Isaev, S., Gofirov, A., Tadjiyev, S., Bulanbayeva, P., & Djumanazarova, A. (2023). Effects of different salinity levels in topsoil on the growth, development and yield of winter wheat. In BIO Web of Conferences (Vol. 65, p. 04004). EDP Sciences.

5. Karimov, A., Khalikov, B., Isaev, S., Sindarov, O., Khayitov, K., Avliyakulov, M., ... & Khaitov, B. (2025). Efficiency of drip irrigation in amaranth production using the HYDRUS-1D model. Frontiers in Sustainable Food Systems, 9, 1612679.

6. Филипенко, В. С. (2011). Повышение эффективности использования мелиорированных земель.

7. Saparov, A. B., Khidirov, S. K., Khalimbetov, A. B., Djumanazarova, A. T., Tolepova, S. B., & Seitmuratov, A. R. (2023). Methods of channel calculations to improve the operational mode of main canals. In E3S Web of Conferences (Vol. 410, p. 05035). EDP Sciences.

8. Glovatskiy, O., Djumanazarova, A., Saparov, A., Nasirova, N., Sultonov, A., & Sattorov, A. (2023). Improvement of water distribution management methods for operating modes of machine channels. In E3S Web of Conferences (Vol. 401, p. 01023). EDP Sciences.

9. Серикбаев, Б. С., Серикбаева, Э. Б., Джуманазарова, А. Т., Эргашев, Т., Мирзохидова, Ф. М., & Мирзаахмедова, Н. (2008). Удобрительный режим орошения кукурузы на силос при поливе животноводческими стоками. Журнал: Вестник аграрной науки Узбекистана. Ташкент. 2008г, 3, 33.

10. Ernazarova, B., Zhusubaliev, T., Bakirova, A., Zhusupbaeva, G., Akparalieva, O., Abdullaeva, Z., ... & Orozmatova, A. (2022). Study of Biological Activity and Toxicity of Thiosemicarbazides Carbohydrate Derivatives by in Silico, in Vitro and in Vivo Methods. Journal of Agricultural Chemistry and Environment, 11(1), 15-23.

11. Джуманазарова, А. Т., Генжемуратов, А. С., & Жумамуратов, Д. К. (2021). Изменение режима и использование пресных подземных вод Южного Приаралья. СЕЛЕКЦИЯ, СЕМЕНОВОДСТВО, ТЕХНОЛОГИЯ ВОЗДЕЛЫВАНИЯ И ПЕРЕРАБОТКА СЕЛЬСКОХОЗЯЙСТВЕННЫХ КУЛЬТУР, 249-253.

12. Джаксымуратов, К. М., Джуманазарова, А. Т., Бекмуратов, А. У., Алланазаров, Б. Р., & Отепов, П. Т. (2021). ИСПОЛЬЗОВАНИЕ ПРЕСНЫХ ПОДЗЕМНЫХ ВОД МЕСТОРОЖДЕНИЯ КЕГЕЙЛИ. Экономика и социум, (12-1 (91)), 975-980.

13. Хужакулов, Р., & Джуманазарова, А. (2019). Исследования по определению конечной величины просадки оснований гидротехнических сооружений. Сельскохозяйственные технологии, 1(4), 10-15.

14. Серикбаев, Б. С., Джуманазарова, А. Т., & Носиров, Ф. Э. (2016). Влияние рельефа поля на элементы бороздкового полива. Irrigatsiya va Meliоratsiya, (2), 14-16.

15. Бауатдинов, Т. С., & Джуманазарова, А. Т. (2016). Влияние глауконитовых песков на урожайность кукурузы. Современные тенденции развития аграрного комплекса, 377-381.

16. Джуманазарова, А. Т., & Бауатдинов, Т. С. (2016). ПЕРСПЕКТИВНОЕ ПОЛЕЗНОЕ ИСКОПАЕМОЕ МНОГОПРОФИЛЬНОГО ПРИМЕНЕНИЯ. In СОВРЕМЕННОЕ ЭКОЛОГИЧЕСКОЕ СОСТОЯНИЕ ПРИРОДНОЙ СРЕДЫ И НАУЧНО-ПРАКТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ РАЦИОНАЛЬНОГО ПРИРОДОПОЛЬЗОВАНИЯ (pp. 1092-1097).

17. Tengelovna, D. A. (2024). WIDESPREAD USE OF MODERN TECHNOLOGIES AND INNOVATIONS IN AGRICULTURE. IMRAS, 7(4), 221-228.

18. Джуманазарова, А. Т., & Тлеубергенов, Е. Б. (2024). РЕШЕНИЯ ПРОБЛЕМЫ ОПТИМИЗАЦИИ ВОДОСБЕРЕЖЕНИЯ. In INTERDISCIPLINE INNOVATION AND SCIENTIFIC RESEARCH CONFERENCE (Vol. 2, No. 19, pp. 90-94).

19. Сапаров, А. Б., Джуманазарова, А. Т., & Сапаров, Б. Б. (2022). МЕТОДИКА РАСЧЁТА ДЕФОРМАЦИИ КАНАЛОВ ДЛЯ УЛУЧШЕНИЯ ПРОПУСКНОЙ СПОСОБНОСТИ И РЕЖИМА ЭКСПЛУАТАЦИИ (НА ПРИМЕРЕ РЕСПУБЛИКИ КАРАКАЛПАКСТАН). In Мелиорация как драйвер модернизации АПК в условиях изменения климата (pp. 176-182).

20. Джуманазарова, А. Т., & Генжемуратов, А. С. (2020). Использование минерализованных грунтовых вод при поливе сельскохозяйственных культур на засоленных землях. Евразийское научное объединение, (6-6), 492-494.

21. Tadjiev, S., Isashov, A., Ashirov, Y., Djumanazarova, A., Butayarov, A., Sarimsakov, M., ... & Bekmurodov, K. (2026). Mitigating irrigation-induced soil erosion and enhancing soil ecosystem services on sloping lands using zig-zag furrow irrigation in cotton production. Frontiers in Agronomy, 8, 1778881.

22. Джуманазарова, А. Т., Таирова, А. У., & Бекжанов, Н. Б. (2025). ВАЖНОСТЬ ПЛОДОРОДИЯ ПОЧВЫ НЕВОЗМОЖНО ПЕРЕОЦЕНИТЬ. AMERICAN JOURNAL OF EDUCATION AND LEARNING, 3(4), 922-931.

23. Джуманазарова, А. Т., & Уббиниязова, С. (2025). УЗБЕКИСТАН ЯВЛЯЕТСЯ ОДНИМ ИЗ ВЕДУЩИХ МИРОВЫХ ПРОИЗВОДИТЕЛЕЙ ХЛОПКА. IMRAS, 8(3), 259-266.

24. Sali, B., Salievich, B. T., & Tengelovna, D. A. Phosphorites OF Karakalpakstan AND Their Use in Agriculture as Local Fertilizers. Galaxy International Interdisciplinary Research Journal, 12(11), 291-294.

25. Djumanazarova, A. T., & Tayrova, A. U. (2024). OROLBO ‘YI MINTAQASIDA EKOLOGIK AHVOLNI YAXSHILASH. WORLD OF SCIENCE, 7(12), 111-115.

26. Tengelovna, D. A. (2024). WIDESPREAD USE OF MODERN TECHNOLOGIES AND INNOVATIONS IN AGRICULTURE. IMRAS, 7(4), 221-228.

Downloads

Published

2026-05-30