ISHEMIK YURAK KASALLIGI
Keywords:
ishemik yurak kasalligi, koronar aterosklerozi, miokard ishemiyasi, angina pektoris, miokard infarkti, diagnostika, profilaktika, terapiyaAbstract
Ishemik yurak kasalligi (IYKas) – yurak mushagining yetarlicha kislorod va oziq moddalar bilan ta’minlanmasligi natijasida rivojlanadigan keng tarqalgan kardiologik patologiya bo‘lib, u global sog‘liqni saqlash tizimida yetakchi o‘lim va nogironlik sabablardan biridir. Ushbu kasallikning asosiy mexanizmi koronar arteriyalardagi aterosklerotik o‘zgarishlar, tromboz va vasospazm natijasida yurak to‘qimasining ishemiyasi yuzaga kelishidir. IYKas klinik ko‘rinishlari angina pektoris, miokard infarkti va surunkali yurak yetishmovchiligi shaklida namoyon bo‘ladi. Diagnostikada laboratoriya ko‘rsatkichlari (troponinlar, lipid profili, CRP), elektrokardiografiya, stress-testlar va koronar angiografiya muhim rol o‘ynaydi. Kasallikning oldini olishda risk faktorlarini (gipertenziya, diabet, chekish, ortiqcha vazn) nazorat qilish, sog‘lom turmush tarzini qo‘llash va farmakologik davolash muhim ahamiyatga ega. Hozirgi kunda IYKasni davolash strategiyalari medikamentoz terapiya, invaziv va neyro-kardiologik usullar orqali individual yondashuvni talab qiladi. Shu bilan birga, epidemiologik tadqiqotlar va innovatsion diagnostika metodlari kasallikni erta aniqlash va asoratlarni kamaytirish imkonini kengaytirmoqda. Ushbu maqola ishemik yurak kasalligini kompleks tahlil qilish, uning diagnostikasi, oldini olish usullari va zamonaviy davolash yondashuvlarini umumlashtirishga qaratilgan.
References
• Braunwald E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. Philadelphia: Elsevier.
• Libby P., Bonow R.O., Mann D.L. Braunwald’s Heart Disease Review and Assessment. Elsevier.
• World Health Organization. Cardiovascular Diseases: Prevention and Control. WHO Press.
• European Society of Cardiology. Guidelines for the Management of Ischemic Heart Disease.
• Oganov R.G., Shalnova S.A. Yurak-qon tomir kasalliklarining epidemiologiyasi. Moskva.
• Chazov E.I. Ishemik yurak kasalligi: klinikasi va davolash tamoyillari.
• Hurst J.W. The Heart. McGraw-Hill Medical.
• Yusuf S., Reddy S., Ôunpuu S. Global burden of cardiovascular diseases.
• Harrison T.R. Harrison’s Principles of Internal Medicine. McGraw-Hill.
• O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni saqlash vazirligi. Yurak-qon tomir kasalliklarini tashxislash va davolash bo‘yicha klinik protokollar.
