QALBAKILASHTIRILGAN HUJJATLAR VA QIMMATLI QOGʻOZLARNI ANIQLASHDA KRIMINALISTIK TAVSIFI
Keywords:
qimmatli qogʻozlar, erkin qoʻl simulyatsiyasi, badiiy qalbakilashtirish, identifikatsiya, yorugʻlik detektorlari, “Mormon” hujjati, chek yozuvlari.Abstract
Ushbu maqolada hujjatlarni qalbakilashtirish va qimmatli qogʻozlarni soxtalashtirish holatlarini aniqlashda e’tibor berilishi lozim bo‘lgan jihatlar yoritilgan. Hujjatlarni qalbakilashtirish va qimmatli qogʻozlarni soxtalashtirish bilan bogʻliq jinoyatlar hozirgi kunda eng keng tarqalgan jinoyatlar sirasiga kiradi. Texnologik innovatsiyalar rivojlangani sari ulardan foydalanish imkoniyatlari ham oshib bormoqda. Ayniqsa, bugungi kunda hujjatlar haqiqiyligini saqlovchi xavfsizlik choralarining yuqori darajada boʻlishiga qaramay, texnologiyalar sababli ularni qalbakilashtirishning yangi usullari paydo bo‘lmoqda. Hujjatlarni soxtalashtirish jinoyatini oʻrganish uning nafaqat ijtimoiy xavfli ekanligi, balki shaxsga va davlatga yetkazadigan zararini hisobga olgan holda nihoyatda dolzarbdir. Qimmatli qogʻozlarni qalbakilashtirish bilan bogʻliq jinoyatlar esa davlatning iqtisodiy siyosatiga salbiy ta’sir ko‘rsatib, iqtisodiy muvozanatni buzish, ortiqcha pullar va boshqa qimmatli qogʻozlar koʻpayib ketishiga sabab boʻlmoqda. Jamiyat taraqqiyotining jadal rivojlanishi davlat siyosatidan tortib boshqaruv tizimining quyi pogʻonalarigacha ish yuritishning zamon talablariga javob bera oladigan usullari qoʻllanishini talab qiladi.
References
1. Criminalistics textbook. Tashkent, 2018.
2. Japanese Criminal Code. Chap. falsification of documents.
3. Penal Code chap. 470 PC – California “Forgery” Laws. US criminal law.
4. Carlson K. Certified, Court Qualified Forensic Document Examiner. Available at: https://www.westernforensicdocumentexaminer.com
5. Saferstein R. Criminalistics: An Introduction to Forensic Science, Global Edition. [Foreinsic science Introduction to criminalistics], 2015, vol. 11, p. 59.
6. Bashir A. Techniques in Detecting Forgery in Identity Documents. Sudan, 2017, The 5th Sudan Conference on Computer Science and Information Technology (SCCSITʼ17) El-Nuhoud, Sudan.
7. Miller M.D. [Forensic Handwriting and Signature Analysis]. 2021.
8. Federal crime of counterfeiting money – 18 U.S.C. § 471. Federal law in USA.
9. Carlson K. [sort of forgery]. 2009. United Nations World Food Programme, Rome.
