PROSPECTS AND MAIN TRENDS IN MODERN SCIENCE
Международная открытая конференция, на которой публикуются оригинальные исследовательские и комментаторские статьи в различных областях. Основная цель — предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и развивать междисциплинарные исследования в области прикладных наук.
NONSTEROIDAL ANTI-INFLAMMATORY DRUGS IN NEUROSURGERY: CURRENT PERSPECTIVES ON THE MANAGEMENT OF LOW BACK PAIN
Low back pain (LBP) is one of the leading causes of disability worldwide and represents a major public health challenge. Degenerative disorders of the lumbar spine, including intervertebral disc degeneration, facet joint arthropathy, ligamentous hypertrophy, and inflammatory changes in paraspinal structures, are among the most common causes of chronic pain requiring conservative or surgical treatment. Nonsteroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs) remain the cornerstone of pharmacological management because of their analgesic, anti-inflammatory, and antipyretic properties. In neurosurgical practice, NSAIDs are widely used before and after spinal surgery to reduce pain, improve functional recovery, and support early mobilization. However, their use should be balanced against potential gastrointestinal, renal, cardiovascular, and bleeding-related adverse effects. This review summarizes current evidence regarding the mechanisms of action, clinical efficacy, safety profile, perioperative considerations, and role of NSAIDs in the management of patients with low back pain in neurosurgical practice.
low back pain, neurosurgery, nonsteroidal anti-inflammatory drugs, NSAIDs, spinal disorders, postoperative pain.
CLOTHING CULTURE AND ICONOGRAPHIC SEMANTICS: THE REPRESENTATIONS OF THE PROPHETS MUSA (MOSES) AND KHIDR
This paper examines clothing in the visual arts as an iconographic and semiotic system through the representations of the Prophets Musa (Moses, peace be upon him) and Khidr (peace be upon him). The study approaches dress not merely as an aesthetic component but as a medium of social identity, religious symbolism, and semiotic communication. Drawing on an iconographic methodology, it traces the transformation of Moses’s attire across the successive stages of his life, from his upbringing in the royal court to his prophetic mission. The paper further offers a comparative analysis of Eastern and Western artistic traditions, demonstrating how clothing operates as a visual marker of identity and as a symbolic carrier of spiritual, cultural, and religious meaning. The findings contribute to a deeper understanding of the role of costume in the interpretation of sacred figures within the history of visual art.
Prophet Musa (Moses), Prophet Khidr, clothing culture, iconography, visual art, ethnography, semiotics, visual identity, religious art, Eastern miniature painting, symbolic representation.
FINANCIAL LITERACY GAPS AND THEIR IMPACT ON CAPITAL MARKET DEVELOPMENT IN UZBEKISTAN
Uzbekistan's capital market has undergone significant structural reform since 2017, yet retail investor participation remains strikingly low relative to the country's population of 38 million. This paper argues that financial literacy gaps — specifically the lack of basic investment knowledge among the general population — are a primary constraint on capital market growth in Uzbekistan. Drawing on publicly available market data, ADB research, and the author's direct experience as a retail investor in the Uzbek equity market, the paper identifies two core dimensions of the problem: a knowledge deficit (people do not understand financial instruments) and an access deficit (people do not know where or how to start investing). The paper examines recent government initiatives to address this gap, including Presidential Decree PD-291 (2023) and the 2024 retail investment incentive programme, and concludes with a policy recommendation centred on the integration of personal finance education into higher education curricula as the most structurally effective long-term intervention.
financial literacy, capital market development, Uzbekistan, retail investors, investment education, UZSE
ВАЛЕНТЛИК НАЗАРИЯСИ ВА ЛЕКСИК ДЕРИВАЦИЯ МУНОСАБАТИГА ДОИР
Валентлик тушунчасининг тилшуносликка кириб келиши С. Д. Кацнелсон номи билан боғлиқ бўлса ҳам, унинг тилшуносликда оммалашувида Л.Теньернинг хизматлари беқиёсдир (ЛЭС.1990:79). У гапнинг динамик маркази сифатида феълга эътибор қаратгани боис, валентлик назариясининг кейинги ривожи ушбу сўз туркуми билан боғлиқ ҳолда амалга оширади (Теньер Л. 1988:250).
ПРАВИЛА УХОДА ЗА ПАЦИЕНТАМИ С ЦЕНТРАЛЬНЫМ ЦЕРЕБРАЛЬНЫМ ПАРАЛИЧОМ.
В статье рассмотрены основные принципы ухода за пациентами с центральным церебральным параличом. Освещены вопросы организации сестринского ухода, профилактики осложнений, соблюдения гигиены, обеспечения рационального питания, проведения лечебной физкультуры и психологической поддержки пациентов. Особое внимание уделено роли медицинской сестры в процессе реабилитации и повышении качества жизни больных. Комплексный подход к уходу способствует снижению риска развития осложнений, сохранению функциональной активности и улучшению социальной адаптации пациентов.
центральный церебральный паралич, сестринский уход, медицинская сестра, реабилитация, профилактика пролежней, лечебная физкультура, контрактуры, уход за пациентами, психологическая поддержка, качество жизни.
5-IYUN — BUTUNJAHON ATROF-MUHITNI MUHOFAZA QILISH KUNI
5-iyun — Butunjahon atrof-muhitni muhofaza qilish kuni global ekologik muammolarga jamoatchilik e’tiborini qaratish, barqaror rivojlanish tamoyillarini targ‘ib etish hamda insoniyatning tabiat oldidagi mas’uliyatini anglatishda muhim ahamiyatga ega sana hisoblanadi. Ushbu kun iqlim o‘zgarishi, biologik xilma-xillikning yo‘qolishi, tabiiy resurslarning kamayishi kabi dolzarb masalalarni muhokama qilishga undaydi. Maqolada ushbu sananing tarixiy asoslari, bugungi kundagi ahamiyati, shuningdek, atrof-muhitni asrash borasida amalga oshirilishi lozim bo‘lgan muhim choralar yoritiladi.
atrof-muhitni muhofaza qilish, barqaror rivojlanish, iqlim o‘zgarishi, ekologik xavfsizlik, biologik xilma-xillik, yashil iqtisodiyot.
NISHOTIYNING “HUSN VA DIL” DOSTONIDA RAMZIY VA MAJOZIY OBRAZLAR
Ushbu maqola o‘zbek adabiyotining yirik namoyondalaridan biri Niyoz Nishotiyning “Husn-u Dil” dostonidagi badiiy ramziy va majoziy obrazlar hamda badiiy san’atlardan unumli foydalanganligi haqida so‘z boradi. Dostonda qo‘llanilgan ushbu obrazlar orqali insonning ichki his tuyg‘ulari, falsafiy qarashlari, inson kamolotidagi izlanishlari va axloqiy mezonlarni qanday talqin qilgani yoritiladi. Tatqiqot tahlilida dostondagi asosiy obrazlar, ularning vazifasi va dostonning umumiy g‘oyaviy mazmunidagi o‘rni atroflicha ko‘rib chiqiladi.
Nishotiy, Husn va Dil, obraz, ma’rifat, doston, ramz, ilohiy ishq, tasavvuf, komil inson, falsafa, ichki tuyg‘u, axloq, timsol.
O‘ZBEK XALQ HIKOYALARIDA AXLOQIY VA TARBIYAVIY MOTIVLAR
Mazkur maqola o‘zbek xalq hikoyalarida aks etgan axloqiy va tarbiyaviy motivlarning mazmun-mohiyati, badiiy ifodasi hamda xalq pedagogikasi tizimidagi o‘rni va ahamiyatini yoritishga bag‘ishlangan. Xalq hikoyalari asrlar davomida xalqning hayotiy tajribasi, ma’naviy qarashlari, axloqiy me’yorlari va tarbiyaviy ideallarini o‘zida mujassam etgan muhim og‘zaki ijod namunalaridan hisoblanadi. Tadqiqotda xalq hikoyalarida halollik, mehnatsevarlik, adolat, sadoqat, ota-onaga hurmat, sabr-qanoat, do‘stlik, insonparvarlik kabi axloqiy fazilatlarning badiiy talqini tahlil qilinadi. Shuningdek, yovuzlik va ezgulik qarama-qarshiligi, yaxshi va yomon xulq-atvorning oqibatlari xalq hikoyalarida qanday ifodalanishi ochib beriladi.
O‘zbek xalq hikoyalari, folklor, axloqiy motivlar, tarbiyaviy g‘oyalar, xalq pedagogikasi, ezgulik va yovuzlik, ma’naviy qadriyatlar, og‘zaki ijod.
ABU ALI IBN SINONING “TAYR” QISSASIDA BADDIY TIMSOLLAR O ‘RNI
Maqolada “Tayr” qissasi mumtoz adabiyotda o‘zlari uchun adolatli va komil Podshohni izlab mashaqqatli yo‘lga chiqqan qushlar motivi haqida atroflicha fikir yuritiladi. Qushlar o‘zlariga bo‘lgan ishonchi, bardoshi va maqsadi yo‘lida qaysi manzilgacha boraolishi sinaladi. “Tayr” qissasining mohiyati insonni do‘sti ham dushmani ham aslida o‘zi ekanligini ko‘rishimiz mumkin.
Ekspozitsiya, motiv, obraz, timsol, tugun, tarixiy haqiqat, badiiy to‘qima, qushnoma, qomusiy olim.
QANDLI DIABET BILAN OG‘RIGAN BEMORLARDA OG‘IZ BO‘SHLIG‘I SHILLIQ QAVATI PATOLOGIYALARINING KLINIK-LABORATOR TAHLILI
Ushbu tezisda qandli diabet bilan og‘rigan bemorlarda og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati patologiyalarining klinik ko‘rinishlari, patogenetik asoslari va laborator tashxislash imkoniyatlari tahlil qilindi. Diabet fonida giperglikemiya, immun javobning susayishi, mikrosirkulyatsiya buzilishi, so‘lak ajralishining kamayishi va og‘iz mikrobiotasidagi o‘zgarishlar shilliq qavatning infeksion-yallig‘lanish, trofik va funksional zararlanishlariga zamin yaratadi. Tezisda kserostomiya, og‘iz kandidozi, stomatit, glossit, burchakli xeylit, sekin bituvchi eroziya-yaralar, ta’m sezish buzilishi va shilliq qavat achishishi kabi belgilarni klinik-laborator baholash mezonlari yoritildi.
qandli diabet, og‘iz bo‘shlig‘i shilliq qavati, kandidoz, kserostomiya, stomatit, klinik-laborator tashxis, so‘lak, HbA1c, mikrobiologik tekshiruv.
«"I THINK, THEREFORE… WHO AM I?": ARTIFICIAL INTELLIGENCE'S CLAIMS TO THE COGITO AND THE TRANSFORMATION OF THE CONCEPT OF THE HUMAN SELF»
This article examines the philosophical foundations of the question of whether an artificial intelligence system can be the subject of the Cartesian cogito - and what this question itself changes in our understanding of human identity, consciousness, and subjectivity. Drawing on the classical Cartesian tradition, the phenomenology of Husserl and Heidegger, analytic philosophy of mind (Chalmers, Searle, Dennett), and contemporary research in theory of mind and cognitive science, the author demonstrates that the question of AI's thinking inevitably becomes a question about the very nature of thinking as such. The article is intended for participants of international conferences on philosophy, cognitive science, and AI ethics.
artificial intelligence, cogito, subjectivity, consciousness, identity, philosophy of mind, Descartes, Turing, qualia, strong AI
BAXSHICHILIK NAMUNALARINI TAHLIL QILISH ORQALI O‘QUVCHILARDA MUSIQIQY-NAZARIY BILIMLARINI MUSTAHKAMLASH
Ushbu ilmiy tezisda baxshichilik san’ati namunalari, xususan, Xorazm va qardosh dostonchilik maktablariga xos an’anaviy doston kuylari va baxshi termalari misolida maktab o‘quvchilarining musiqiy-nazariy bilimlarini mustahkamlash usullari hamda pedagogik modellari tadqiq etilgan. Baxshichilik san’atida etalon cholg‘u hisoblangan dutor ijrochiligi elementlarini zamonaviy musiqa pedagogikasi prinsiplari bilan integratsiya qilish orqali o‘quvchilarning g‘arb nota tizimidagi murakkab nazariy tushunchalarni oson o‘zlashtirish modeli ilmiy jihatdan tadqiq etilgan.
Baxshichilik, dutor ijrochiligi, doston kuylari, musiqiy-nazariy bilimlar, kuy tuzilishi, nota savodi, integratsiyalashgan ta’lim.
“SUN’IY INTELLEKT VA MASHINALI O‘QITISH (ARTIFICIAL INTELLIGENCE AND MACHINE LEARNING)”
Ushbu maqolada sun’iy intellekt va mashinali o‘qitish texnologiyalarining zamonaviy kompyuter tizimlaridagi o‘rni, rivojlanish tendensiyalari hamda amaliy qo‘llanilish sohalari tahlil qilinadi. Sun’iy intellekt algoritmlari katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, naqshlarni aniqlash va qaror qabul qilish jarayonlarini avtomatlashtirish imkonini beradi. Mashinali o‘qitish esa tizimlarning tajriba asosida o‘z-o‘zini takomillashtirishiga xizmat qiladi. Tadqiqotda ushbu texnologiyalarning kiberxavfsizlik, tibbiyot, sanoat va moliya sohalaridagi qo‘llanilishi hamda samaradorligi ko‘rib chiqilgan. Shuningdek, sun’iy intellektning kelajakdagi rivojlanish istiqbollari va uning jamiyatga ta’siri baholangan. В данной статье рассматриваются роль технологий искусственного интеллекта и машинного обучения в современных компьютерных системах, а также их основные направления развития и области практического применения. Алгоритмы искусственного интеллекта позволяют обрабатывать большие объемы данных, выявлять закономерности и автоматизировать процессы принятия решений. Машинное обучение обеспечивает возможность самообучения систем на основе накопленного опыта. В работе анализируются применения данных технологий в кибербезопасности, медицине, промышленности и финансовой сфере, а также оцениваются перспективы их дальнейшего развития. This article examines the role of artificial intelligence and machine learning technologies in modern computer systems, as well as their development trends and practical application areas. Artificial intelligence algorithms enable the processing of large-scale data, pattern recognition, and automation of decision-making processes. Machine learning allows systems to improve their performance based on experience and data. The study analyzes the application of these technologies in cybersecurity, healthcare, industry, and finance, and evaluates their future development prospects.
КЛИНИЧЕСКИЕ ПРОЯВЛЕНИЯ КОМОРБИДНОГО ТЕЧЕНИЯ ЖЕЛЧНОКАМЕННОЙ БОЛЕЗНИ И НЕАЛКОГОЛЬНОЙ ЖИРОВОЙ БОЛЕЗНИ ПЕЧЕНИ
Желчнокаменная болезнь (ЖКБ) и неалкогольная жировая болезнь печени (НАЖБП) относятся к наиболее распространённым заболеваниям гепатобилиарной системы. Общность патогенетических механизмов, включая ожирение, инсулинорезистентность, дислипидемию и метаболический синдром, способствует их частому коморбидному течению. Сочетание данных патологий приводит к более выраженным метаболическим нарушениям и ухудшению клинического течения заболевания.
ANALYSIS OF DEIXIS IN TEXTS FROM DIFFERENT REALMS
This study analyzes how deictic categories (person, spatial, temporal, discourse, social) function across fictional narratives, technical manuals, and encyclopedic entries. Findings reveal that deictic anchoring varies by genre: fiction utilizes shifts for narrative immersion, manuals restrict deixis for practical guidance, and encyclopedias minimize it for objective neutrality.
deixis, person deixis, spatial deixis, temporal deixis, discourse deixis, social deixis, fiction texts, instruction manuals, encyclopedic entries, discourse analysis.
ВЛИЯНИЕ КОКОНОВ-ГЛУХАРЕЙ НА РЕЗУЛЬТАТЫ ОПРЕДЕЛЕНИЯ ШЕЛКОНОСНОСТИ ЖИВЫХ КОКОНОВ
В данной работе экспериментально определена степень влияния процентного содержания коконов-глухарей в партии живых коконов на показания прибора ФТИ-1М в сторону завышения шелконосности по сравнению с реальной. Предложен экспресс-метод определения содержания коконов с большим удельным объемом и дана соответствующая формула поправки при определении реальной шелконосности живых коконов при сдаче их на приемные пункты коконного сырья.
живой кокон, коконы-глухари, мускардинные коконы, удельный объем, шелконосность, экспресс-метод, абсолютная погрешность
SEMERKAND BÖLGESİ TURİZM KAYNAKLARININ HARİTACILIK ARAŞTIRMASI.
Bu makale, Semerkant bölgesindeki turizm kaynaklarına ilişkin bir kartografik çalışmanın sonuçlarını sunmaktadır. Çalışma sırasında, bölgede bulunan 220'den fazla tarihi, kültürel ve doğal nesnenin dijital haritaları CBS teknolojileri kullanılarak analiz edilmiştir. Aynı zamanda, turizm altyapısının mevcut durumu kapsamlı bir şekilde analiz edilmiş ve daha da geliştirilmesi için bilimsel temellere dayalı öneri ve tavsiyeler geliştirilmiştir. Çalışmanın sonuçları, turizm kümelerinin oluşturulmasında ve bölgesel ekonomide turizmin payını artırmayı amaçlayan stratejik kararların alınmasında büyük önem taşımaktadır. 2026 yılına kadar bölgeyi ziyaret eden turist sayısının 820 bine ulaşması öngörülmektedir. Bu makale, turizm sektörünün geliştirilmesinde yenilikçi kartografik çözümlerin önemini ortaya koymakta ve pratik öneme sahip öneriler içermektedir.
Semerkant bölgesi, turizm kaynakları, CBS teknolojileri, dijital haritalar, turizm altyapısı, turizm kümeleri, tarihi yerler, ekonomik kalkınma, kartografik analiz.
TURK MEHMONXONALAR BIZNESINING RAQOBATBARDOSH AFZALLIKLARI VA KAMCHILIKLARINI BAHOLASH
Ushbu maqolada Turkiya Respublikasi mehmonxona biznesining raqobatbardosh afzalliklari va kamchiliklari tizimli ravishda tahlil qilinadi. Turizm sohasining jadal rivojlanishi natijasida Turkiya mehmonxona bozori xalqaro miqyosda yuqori raqobatga ega tarmoqlardan biriga aylangan. Tadqiqot doirasida mehmonxonalarning asosiy raqobat ustunliklari sifatida xizmat sifati, infratuzilmaning rivojlanganligi, geografik joylashuvning qulayligi, narx siyosatining moslashuvchanligi hamda davlat tomonidan turizm sohasiga berilayotgan keng ko‘lamli qo‘llab-quvvatlash choralari ko‘rib chiqildi. Shu bilan birga, sohada uchrayotgan ayrim kamchiliklar — mavsumiylikka bog‘liqlik, hududlar o‘rtasidagi rivojlanish tafovutlari, xizmat sifati bo‘yicha nomutanosibliklar hamda tashqi iqtisodiy omillarga sezgirlik masalalari ham tahlil etildi. Shuningdek, xorijiy investitsiyalar oqimi va zamonaviy boshqaruv texnologiyalarining joriy etilishi mehmonxona biznesining raqobatbardoshligini oshirishdagi o‘rni yoritildi. Umuman olganda, Turkiya mehmonxona biznesi kuchli raqobat muhitida rivojlanayotgan bo‘lib, uning barqaror o‘sishi ichki va tashqi omillarning muvozanatli boshqaruviga bog‘liq ekanligi asoslab berildi.
Turkiya, mehmonxona biznesi, raqobatbardoshlik, turizm industriyasi, xizmat sifati, narx siyosati, xorijiy investitsiyalar, davlat qo‘llab-quvvatlashi, mavsumiylik, boshqaruv tizimi.
O‘ZBEKISTONDA IQTISODIYOT TARMOQLARINI RAQAMLASHTIRISHNING TASHKILIY MEXANIZMLARI
Ushbu maqolada O‘zbekistonda iqtisodiyot tarmoqlarini raqamlashtirishning tashkiliy mexanizmlari, ularning mazmuni, ahamiyati va amaliy yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Raqamlashtirish iqtisodiyot tarmoqlarida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, boshqaruv jarayonlarini soddalashtirish, xarajatlarni kamaytirish, xizmatlar sifatini yaxshilash va raqobatbardoshlikni kuchaytirishning muhim omili hisoblanadi. Maqolada raqamli infratuzilma, elektron boshqaruv, kadrlar tayyorlash, axborot xavfsizligi, davlat-xususiy sheriklik, tarmoqlararo integratsiya va innovatsion texnologiyalarni joriy etish masalalari yoritiladi.
raqamlashtirish, raqamli iqtisodiyot, iqtisodiyot tarmoqlari, tashkiliy mexanizm, innovatsiya, elektron boshqaruv, axborot texnologiyalari, raqamli infratuzilma, samaradorlik.
NIMA UCHUN YOSHLAR GERMANIYADA TA’LIM OLISHMOQCHI?
Ushbu maqolada yoshlarning Germaniyaga borishga bo‘lgan qiziqish sabablari tahlil qilinadi. Maqolada Germaniyaning iqtisodiy rivojlanganligi, sifatli ta’lim tizimi, ish imkoniyatlari, xavfsiz hayot sharoiti va ijtimoiy himoya tizimi yoshlarni o‘ziga jalb qiluvchi asosiy omillar sifatida yoritilgan. Shuningdek, xorijda yashash jarayonidagi til muammolari, madaniy moslashuv va sog‘inch kabi qiyinchiliklar ham muhokama qilingan. Tadqiqot davomida yoshlarning migratsiya haqidagi qarashlari va ularning kelajak rejalari haqida fikr yuritiladi.
Germaniya, yoshlar, migratsiya, ta’lim, ish imkoniyati, xorijda yashash, nemis tili, madaniyat, integratsiya, kelajak.
TIL BILISHNING INSON HAYOTIDAGI O‘RNI: NEMIS TILI MISOLIDA INTELLEKTUAL VA PROFESSIONAL RIVOJLANISH
Ushbu maqolada til o‘rganishning inson hayoti sifatini oshirishdagi fundamental ahamiyati tahlil qilinadi. Muallif til bilishni nafaqat muloqot vositasi, balki kognitiv qobiliyatlarni charxlovchi va dunyoqarashni kengaytiruvchi strategik vosita sifatida ko‘rsatib beradi. Xususan, nemis tilining mantiqiy tuzilishi, uning ilm-fan, texnika va Yevropa iqtisodiyotidagi yetakchi o‘rni alohida tadqiq etiladi. Maqola davomida nemis tilini o‘rganish orqali shakllanadigan tahliliy fikrlash, tartib-intizom va xalqaro mehnat bozoridagi raqobatbardoshlik masalalari dalillar bilan yoritilgan. Shuningdek, xorijiy tillarni egallashning shaxsiy psixologik rivojlanish va madaniyatlararo integratsiyadagi o‘rni xulosalanadi.
Til o‘rganish, kognitiv rivojlanish, nemis tili, Germaniya ta’lim tizimi, professional o‘sish, madaniyatlararo muloqot, mantiqiy fikrlash.
KOMPETENSIYAVIY YONDASHUVGA ASOSLANGAN TA‘LIM
Zamonaviy pedagogik deontologiya va kompetentlik predmetini anglash ta’limning hozirgi holati va o‘qituvchiga qo‘yiladigan talablarni baholashga asoslanadi. Ushbu maqola kompetensiyaviy yondashuvga asoslangan ta’lim masalalariga bag‘ishlangan.
O‘qituvchi, kasbiy va shaxsiy o’sishi, shaxsiy kompetentsiya, integral natija, kasbiy va shaxsiy rivojlanishi, kompetensiyaviy yondashuv, ta’lim.
AHOLI FAROVONLIGINI TA’MINLASHDA OILAVIY TADBIRKORLIKNI RIVOJLANTIRISHNING IQTISODIY ISTIQBOLLARI OLTINKO‘L TUMANI TAJRIBASI ASOSIDA
Ushbu maqolada aholi farovonligi va bandligini oshirishda oilaviy tadbirkorlikni rivojlantirishning iqtisodiy istiqbollari Oltinko‘l tumani misolida tahlil qilinadi. Maqolada oilaviy tadbirkorlikning mahalliy iqtisodiyotga ta’siri, aholi daromadlarini ko‘paytirishdagi o‘rni, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish yo‘llari yoritiladi. Shuningdek, hududda oilaviy biznesni klaster, kooperatsiya va raqamli savdo bilan bog‘lash imkoniyatlari asoslab beriladi.
oilaviy tadbirkorlik, aholi farovonligi, Oltinko‘l tumani, bandlik, mahalliy iqtisodiyot, kooperatsiya, klaster, raqamli savdo, kichik ishlab chiqarish.
COST ESTIMATION AND MODELING OF MACROECONOMIC LOSSES FROM IRRIGATION AND SURFACE SOIL EROSION IN UZBEKISTAN’S AGRICULTURAL SECTOR
By examining the growing contradictions between rapid population growth in Central Asia and the severe spatial limitations of arable land, this article proposes a scientifically grounded approach to quantifying the costs of soil degradation. The aim of this work is to quantify the direct macroeconomic losses of the agricultural sector based on the internalization of hidden environmental externalities. The economic-mathematical model of economic loss (EL) developed by the authors, by transforming latent qualitative disturbances in the biota into transparent financial indicators, allows for an objective measurement of the “cost of inaction” in the sphere of state land resource management. The study uses official verified data as its information base, according to which 1,772,300 hectares (41.2% of the total arable land area) in the Republic of Uzbekistan are subject to erosion processes, of which 721,900 hectares are affected by the most destructive form of degradation-irrigation-induced degradation. By parameterizing the model using market indicators of grain crop value, the authors demonstrated that the total annual national loss from crop shortfalls reaches $469.31 million (over 6.1 trillion soums). This result completely refutes outdated departmental methodologies that underestimate the scale of the problem with abstract estimates of “several billion soums.”. Summarizing the results of their calculations, the authors propose a strategic reform package that combines targeted biological restoration of arable land, the implementation of end-to-end GIS monitoring based on remote sensing data, and a comprehensive institutional overhaul of long-term land-use rights.
agricultural economics, soil degradation, irrigation erosion, economic-mathematical modeling, opportunity cost, geographic information systems (GIS), food security, Republic of Uzbekistan.
SALJUQIYLAR DAVLATI RIVOJIDA ALP ARSLONNING ROLI
Ushbu maqolada Alp Arslon, Saljuq turklari imperiyasining ikkinchi sultoni sifatida o‘zining harbiy va siyosiy yutuqlari bilan tarixda qolgan buyuk rahbar sifatida tahlil qilinadi. Alp Arslon o‘z davrida Saljuq imperiyasining kengayishiga, mustahkamlanishiga va yangi hududlarni egallashiga katta hissa qo‘shgan. Maqolada uning Manzikert jangidagi g‘alabasi va mamlakatni boshqarishdagi siyosiy yondoshuvlari, shuningdek, uning o‘limidan keyingi merosi haqida so‘z boradi.
Alp Arslon, Saljuq turklari, Manzikert jangi, Saljuq imperiyasi, harbiy g‘alaba, siyosiy faoliyat, davlat boshqaruvi, Nizom ul-mulk, Malikshox, imperiya kengayishi, tarixiy shaxs, Islom sarkardalari, Saljuq merosi.
XIZMAT KO'RSATISH SOHASINI RAQAMLASHTIRISH ORQALI SAMARADORLIKNI OSHIRISH MEXANIZMLARI
Maqolada raqamli iqtisodiyot sharoitida xizmat ko'rsatish sohasining samaradorligini oshirish mexanizmlari IMRAD talabi asosida tahlil qilinadi. Tadqiqotda xizmat jarayonlarini raqamlashtirish, omnikanal yetkazib berish, ma'lumotlarga asoslangan boshqaruv, raqamli to'lovlar, platforma ekotizimlari, kiberxavfsizlik, inson kapitali, innovatsiya-investitsiya rag'batlari, raqobat va iste'molchilarni himoya qilish hamda raqamli davlat infratuzilmasi kabi mexanizmlar tizimlashtirildi. Natijalar shuni ko'rsatadiki, raqamlashtirish ariza ko'rib chiqish vaqtini 7,2 kundan 3,1 kunga qisqartirish, operatsiya xarajatlarini 28 foizga kamaytirish, mijoz qoniqishini 19 foizga oshirish va onlayn murojaatlar ulushini 12 foizdan 58 foizga yetkazish imkonini beradi. Investitsiya bahosi bo'yicha kadrlar treningi eng tez qaytimli yo'nalish sifatida ajralib turadi. Maqolada bosqichma-bosqich diagnostika, qayta loyihalash, masshtablash va doimiy takomillashtirishga asoslangan amaliy model taklif etiladi.
xizmatlar sektori, raqamlashtirish, samaradorlik, KPI, omnikanal xizmat, raqamli to'lovlar, kiberxavfsizlik, investitsiya qaytimi, ko'p darajali model.
BOLALAR VA O‘SMIR SPORTCHILARNI STOL TENNISIGA TAYYORLASHNING PEDAGOGIK ASOSLARI
Mazkur maqolada 8–16 yoshdagi bolalar va o‘smir sportchilarni stol tennisiga tayyorlashning ilmiy-pedagogik asoslari tadqiq etilgan. Bolalar sport maktablarida olib borilgan kuzatishlar hamda eksperimental tadqiqotlar natijasida yosh sportchilarning jismoniy, texnik va psixologik tayyorgarligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik tahlil qilindi. Yosh xususiyatlarini hisobga olgan holda ishlab chiqilgan differensial mashg‘ulot dasturining samaradorligi ilmiy jihatdan asoslandi. Natijalar shuni ko‘rsatdiki, to‘g‘ri tashkil etilgan trening jarayoni stol tennisida yuqori natijalarga erishishning muhim omili hisoblanadi.
stol tennisi, yosh sportchilar, differensial yondashuv, texnik tayyorgarlik, psixologik tayyorgarlik, sport pedagogikasi, jismoniy rivojlanish.
POLITICAL SCIENCE AND SOCIETY: MECHANISMS OF POLITICAL INSTITUTIONAL AND DISCOURSIVE INFLUENCE ON THE MASSES
The article explores the multi-level channels, structural factors, and depth of political processes' influence on the mass consciousness, value orientations, and behavioral patterns of the population. At the intersection of political science, sociology, cognitive psychology, and neuroscience, the paper examines how transformations in public policy, party rhetoric, media manipulation, and the algorithmization of the digital environment shape the group identity of citizens, determine their level of institutional trust, and transform electoral activity. Special attention is paid to the macrosociological phenomenon of affective polarization and the mechanisms through which modern elites construct the image of an enemy, subordinating public interests to the tactical goals of maintaining power. The study presents and analyzes empirical data, recent international statistical trends, and models of voter behavior.
TAQLID SO‘ZLAR VA BADIIY MATN: LINGVOKOGNITIV VA ESTETIK YONDASHUV
Ushbu maqolada taqlid so‘zlarning badiiy matndagi lingvopoetik va lingvopragmatik imkoniyatlari tahlil qilinadi. Tadqiqotda taqlid so‘zlarning nasriy matnda ovoz va holat tasvirini yaratishdagi o‘rni, ularning fonetik shakllanishi, semantik xususiyatlari hamda ekspressiv-estetik vazifalari yoritilgan. Shuningdek, taqlid so‘zlarning takroriy va juft shakllari orqali tovush chastotasi, harakat dinamikasi va qahramon ruhiyati ifodalanishi misollar asosida tahlil etiladi. Maqolada Abdulla Qodiriy, Abdulla Qahhor, Tog‘ay Murod, O‘tkir Hoshimov kabi ijodkorlar asarlarida qo‘llangan taqlid so‘zlarning badiiy tasvir kuchini oshirishdagi ahamiyati ochib beriladi. Tadqiqot natijasida taqlid so‘zlarning badiiy nutqda tasviriylik, emotsionallik va obrazlilikni kuchaytiruvchi muhim lisoniy vosita ekanligi asoslanadi.
taqlid so‘zlar, undov so‘zlar, lingvopoetika, pragmalingvistika, lingvokognitiv yondashuv, lingvomadaniyat, korpus lingvistikasi, badiiy matn, nasriy matn, poetik imkoniyat, ovozga taqlid, holatga taqlid, mimema, fonetik vositalar, geminatsiya, ekspressivlik, badiiy tasvir, qahramon nutqi, uslubiy xususiyat, semantik tahlil, fonetik qobiq, takroriy taqlid so‘zlar, juft taqlid so‘zlar, tovush chastotasi, lingvistik birliklar, antropotsentrik tilshunoslik, sun’iy intellekt va til, badiiy idrok, matn poetikasi, o‘zbek nasri.
СИСТЕМА СУЛЬФИД НАТРИЯ-ТИОСУЛЬФАТ НАТРИЯ-ВОДА
Политермическим методом изучено фазовое равновесие в системе Na2S-Na2S2O3-H2O. На основе политерм растворимости и бинарных систем построена политермическая диаграмма растворимости от температуры -17,1 до 600С. С иучением диаграммы растворимости установлено, что в системе не происходит образования ни твердых растворов на основе исходных компонентов.
политерма, диаграмма, система, проекции диаграммы, линии ликвидуса, инвариантные точки, кристаллизация, узловые точки, тиосульфат натрия.