BOLALARDA SUT TISHLARI KARIESINING TARQALISHI, ETIOLOGIYASI VA ZAMONAVIY PROFILAKTIKA USULLARI
Keywords:
sut tishlari kariesi, bolalar stomatologiyasi, karies tarqalishi, og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasi, ftor profilaktikasi, remineralizatsiya terapiyasi, fissura germetizatsiyasi, kariyes patogenezi, maktabgacha yoshdagi bolalar, profilaktik stomatologiya.Abstract
Bolalarda sut tishlari kariesi stomatologiyada eng ko‘p uchraydigan kasalliklardan biri bo‘lib, u nafaqat og‘iz bo‘shlig‘i sog‘lig‘iga, balki bolaning umumiy rivojlanishiga ham salbiy ta’sir ko‘rsatadi. Ushbu ilmiy maqolada bolalarda sut tishlari kariesining tarqalish darajasi, uning kelib chiqishiga sabab bo‘luvchi asosiy omillar hamda zamonaviy profilaktika usullari tahlil qilingan. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, maktabgacha yoshdagi bolalar orasida kariesning yuqori darajada uchrashi ko‘p hollarda og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasiga yetarli darajada rioya qilinmasligi, shirin va uglevodlarga boy oziq-ovqat mahsulotlarini ortiqcha iste’mol qilish hamda tish emalining yetarli darajada mineralizatsiyalanmaganligi bilan bog‘liq. Maqolada karies rivojlanishining patogenezi, uning klinik ahamiyati va bolalar stomatologiyasida qo‘llaniladigan profilaktik choralar keng yoritilgan. Xususan, og‘iz bo‘shlig‘i gigiyenasini to‘g‘ri tashkil etish, ratsional ovqatlanish, ftor profilaktikasi, remineralizatsiya terapiyasi hamda fissuralarni germetizatsiya qilish kabi zamonaviy profilaktika usullarining samaradorligi ko‘rib chiqilgan. Bolalarda sut tishlari kariesining oldini olishda stomatologlar, pediatrlar va ota-onalarning hamkorligi muhim ahamiyat kasb etadi. Profilaktik choralarni o‘z vaqtida va to‘g‘ri amalga oshirish bolalarda og‘iz bo‘shlig‘i kasalliklarining kamayishiga hamda sog‘lom doimiy tishlarning shakllanishiga xizmat qiladi.
Downloads
References
1. Jabbarian R., Ranjbaran M., Mokhlesi A. va boshqalar. Iranian early childhood dental caries: a comprehensive systematic review and meta‑analysis of prevalence and associated risk factors. Evid Based Dent. 2025;26(1):66. (ECC tarqalishi va risk omillari tahlili)
2. Twetman S. Prevention of early childhood caries (ECC): review of literature published 1998‑2007. Eur Arch Paediatr Dent. 2008;9(1):12‑18. (ECC profilaktikasi bo‘yicha adabiyotlar sharhi)
3. Kazeminia M., Abdi A., Shohaimi S. va boshqalar. Dental caries in primary and permanent teeth in children’s worldwide, 1995 to 2019: a systematic review and meta‑analysis. Head Face Med. 2020;16:22. (Bolalarda karies global prevalenciya tahlili)
4. Chen K.J., Gao S.S., Duangthip D., Lo E.C.M., Chu C.H. Prevalence of early childhood caries among 5‑year‑old children: A systematic review. J Investig Clin Dent. 2019;10(1):e12376. (5 yoshgacha bolalarda ECC tarqalishi)
5. Kotha S.B. Prevalence and risk factors of early childhood caries in the Middle East region: A systematic review. J Popul Ther Clin Pharmacol. 2022;29(3):e43‑e57. (Janubiy Osiyo va O‘rta Sharqda ECC prevalenciya va risk omillari)
6. Alimjan B.T. Dental Caries in Young Children: Epidemiology, Etiology, Prevention, Treatment. Int J Sci Trends. (Bolalarda tish kariesi epidemiologiyasi va profilaktikasi)
7. Chen, K., Gao, S.S., Lo, E.C.M., Chu, C.H. “Topical fluoride.” Fluoride preparatlari va ECC oldini olish haqida umumiy sharh, 2018. (Fluor profilaktikasi tahlili)
8. Twetman S., Dörr D., et al. Davolash va profilaktika bo‘yicha klinik ko‘rsatmalar – og‘iz gigiyenasi va karies oldini olish choralariga oid ilmiy maqolalar. (Tish bo‘yicha profilaktik yondashuvlar nazariyasi)
9. Uzaqova Y.U. Yosh bolalarda karies paydo bo‘lishining sabablari. Journal of New Century Innovations. 2023;22(3):124‑127. (Karies etiologiyasi haqida milliy nashr)
10. Abdurahmonov A.A. & Yusupalixodjaeva S.H. Karies profilaktikasida maktab yoshidagi bolalarda stomatologik tarbiyaning ahamiyati. InterSPP J. (Og‘iz gigiyenasi va ta’limning ahamiyati)
