ЎЗБЕКИСТОН ОЛИЙ ТАЪЛИМИДА СИГНАЛ ҚИЙМАТИНИНГ ЭРОЗИЯСИ
Abstract
2025 йилда Ўзбекистонда олий таълимга ҳужжат топширувчилар сони бир йилда 161 868 нафарга камайди. Бу рақам йиллар мобайнида бериб келинадиган саволнинг жавоби: диплом олиш ҳақиқатан ҳам арзийдими? Ушбу мақолада мазкур саволнинг жавоби иқтисодий, статистик ва қиёсий таҳлил орқали келтирилади.
Спенс (1973) сигнал назарияси доирасида таълим фақат инсон капиталини ошириш воситаси эмас, балки меҳнат бозорида ишчининг малакасини иш берувчига "сигнал" берувчи механизм сифатида кўрилади. Ўзбекистон контекстида айнан ушбу "сигнал"нинг иқтисодий қиммати пасаяётганлиги муаммонинг асосини ташкил этади.
Мақолада Жаҳон банки, OECD ва Миллий статистика қўмитаси маълумотлари, шунингдек Германия, Туркия, Жанубий Корея, Австрия ва Сингапур тажрибасига суянган ҳолда Ўзбекистон учун аниқ тавсиялар таклиф этилади.
References
1. Becker, G. S. (1964). Human Capital: A Theoretical and Empirical Analysis. New York: National Bureau of Economic Research.
2. Spence, M. (1973). Job Market Signaling. The Quarterly Journal of Economics, 87(3), 355–374. https://doi.org/10.2307/1882010
3. World Bank / FRED (2025). Youth Unemployment Rate for Uzbekistan [SLUEM1524ZSUZB]. Federal Reserve Bank of St. Louis. https://fred.stlouisfed.org
4. World Bank (2024). 50 Years of Returns to Education: What Have We Learned? World Bank Blog. https://blogs.worldbank.org
5. OECD (2024). Education at a Glance 2024: OECD Indicators. Paris: OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/b35a14e5-en
6. IndexBox (2025). Uzbekistan Labour Market Overview 2025. https://www.indexbox.io/store/uzbekistan-labour-market-report
7. Euronews Business (2024). University graduates unemployment in Europe. https://www.euronews.com/business
8. Ўзбекистон Республикаси Олий таълим вазирлиги (2025). 2025/2026 ўқув йили абитуриентлар статистикаси. Тошкент.
9. Миллий статистика қўмитаси (2024). 2024/2025 ўқув йили статистик маълумотлари. Тошкент: Stat.uz.
