RAQAMLI IQTISODIYOT RIVOJLANISHINING MEHNAT BOZORIGA TA’SIRI
Keywords:
Raqamli iqtisodiyot, sun’iy intellekt, mehnat bozori, avtomatlashtirish, ish o’rinlarining yo’qolishi, yangi ko’nikmalar, mehnat unumdorligi.Abstract
Ushbu maqolada raqamli iqtisodiyot va xususan, sun’iy intellekt texnologiyalarining zamonaviy mehnat bozoriga ko’rsatayotgan ta’siri tadqiq qilinadi. Tadqiqotning asosiy maqsadi - raqamlashtirish jarayonida yuzaga kelayotgan ikki qarama-qarshi tendensiyani tahlil qilishdan iborat: bir tomondan, texnologiyalar an’anaviy va mexanik ishlarni siqib chiqarayotgan bo’lsa, ikkinchi tomondan, insoniyat uchun mutlaqo yangi vazifalar va yuqori daromadli kasblarni kashf etmoqda. Maqolada global tendensiyalar bilan bir qatorda O’zbekiston iqtisodiyotining o’ziga xos xususiyatlari, jumladan, IT Park faoliyati, davlat sektoridagi shtatlarning qisqarishi va yuqori malakali kadrlarga bo’lgan talabning o’sishi statistik ma’lumotlar asosida yoritiladi. Tahlillar shuni ko’rsatadiki, raqamli iqtisodiyot nafaqat ish o’rinlari sonini, balki mehnatning mazmuni va sifatini ham tubdan o’zgartirmoqda. Yakuniy xulosalarda mehnat bozoridagi qutblanish va tengsizlik xavfini kamaytirish uchun kadrlarni qayta tayyorlash hamda ta’lim tizimini bozor talablariga moslashtirish bo’yicha strategik tavsiyalar ilgari suriladi.
References
1. Acemoglu, D., & Johnson, S. (2023). Power and Progress: Our Thousand-Year Struggle Over Technology and Prosperity. New York: PublicAffairs.
2. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). The Race Between Man and Machine: Implications of Technology for Growth, Factor Shares, and Employment. American Economic Review, 108(6), 1488-1542.
3. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2020). Robots and Jobs: Evidence from US Labor Markets. Journal of Political Economy, 128(6), 2188-2244.
4. Aum, S., & Shin, Y. (2025). The Labor Market Impact of Digital Technologies. Federal Reserve Bank of St. Louis Review, 107(5).
5. Brynjolfsson, E., & McAfee, A. (2014). The Second Machine Age: Work, Progress, and Prosperity in a Time of Brilliant Technologies. New York: W.W. Norton & Company.
6. Brynjolfsson, E., Mitchell, T., & Rock, D. (2018). What Can Machines Learn? Workforce Implications. Science, 358(6370).
7. Fayziev, Z. A. (2024). The Impact of Digitalization on Uzbekistan’s Traditional Labor Market. 9th International Scientific and Practical Conference, Spain.
8. Frey, C. B., & Osborne, M. A. (2017). The Future of Employment: How Susceptible are Jobs to Computerisation? Technological Forecasting and Social Change, 114, 254–280.
9. Gulyamov, S. S., Ayupov, R. H., & Baltabaeva, G. R. (2019). Raqamli iqtisodiyotda blokcheyn texnologiyalari. Toshkent: “Iqtisod-Moliya” nashriyoti.
10. Ibragimova, S. A., & Khusainov, R. R. (2025). The Impact of Automation and Artificial Intelligence on the Structure of Employment in Uzbekistan. Latin American Journal of Education.
11. International Labour Organization (ILO). (2025). Realizing Decent Work in the Platform Economy. Report V(2), Geneva.
12. International Labour Organization (ILO). (2025). World Employment and Social Outlook: Trends 2025. Geneva.
13. UNDP Uzbekistan. (2025). O’zbekistonning raqamli iqtisodiyoti: Raqamli tadbirkorlik va sun’iy intellekt holati. Toshkent.
14. World Bank. (2023). Digital Progress and Trends Report 2023. Washington, DC.
15. World Economic Forum (WEF). (2025). The Future of Jobs Report 2025. Cologny, Switzerland.