FORSAYT TEXNOLOGIYALARI ASOSIDA TALABALARNI TARBIYAVIY FAOLIYATGA TAYYORLASH JARAYONINI TAKOMILLASHTIRISH SAMARADORLIGI

Authors

  • Mirzaxo`jayeva Dilrabo Nizomiy nomidagi O‘zbekiston milliy pedagogika universiteti tayanch doktoranti Author

Keywords:

forsayt texnologiyasi, tarbiyaviy faoliyat, prognostik kompetensiya, ssenariylashtirish, istiqbolni skanerlash, teskari rejalashtirish, talaba agentligi.

Abstract

Maqolada forsayt texnologiyalari asosida talabalarni tarbiyaviy faoliyatga tayyorlash jarayonini takomillashtirishning nazariy va metodik asoslari yoritilgan. Tadqiqotning maqsadi talabalarda tarbiyaviy jarayonlarni istiqbol nuqtayi nazaridan tahlil qilish, muqobil ssenariylar yaratish, maqbul kelajakni hamkorlikda loyihalash va tarbiyaviy tashabbuslarni harakatlar rejasiga aylantirishga xizmat qiluvchi pedagogik mexanizmni asoslashdan iborat. Nazariy va qiyosiy tahlil, kontent-tahlil, pedagogik modellashtirish hamda tizimlashtirish metodlari qo‘llanildi. Natijada tayyorgarlikning motivatsion-qadriyatli, kognitiv-prognostik, loyihaviy-operatsion va refleksiv-baholash komponentlari belgilandi. Muammoni chegaralash, istiqbolni skanerlash, o‘zgarish omillarini aniqlash, ssenariylarni qurish, teskari rejalashtirish, loyiha va refleksiyadan iborat metodik sikl ishlab chiqildi. Modelning samaradorligi uning ishtirokiyligi, dalillarga tayanishi va nazariy bilimni real ijtimoiy tashabbus bilan bog‘lashi orqali asoslandi.

References

1. O‘zbekiston Respublikasi. “Ta’lim to‘g‘risida”gi Qonun, O‘RQ-637-son, 2020-yil 23-sentabr. https://lex.uz/docs/-5013007

2. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti. “O‘zbekiston Respublikasi oliy ta’lim tizimini 2030-yilgacha rivojlantirish konsepsiyasini tasdiqlash to‘g‘risida”gi PF-5847-son Farmon. 2019-yil 8-oktabr. https://lex.uz/docs/-4545884

3. Bell, W. Foundations of Futures Studies: Human Science for a New Era. Vol. 1: History, Purposes, and Knowledge. New Brunswick, NJ: Transaction Publishers, 1997.

4. Slaughter, R. A. The Foresight Principle: Cultural Recovery in the 21st Century. London: Adamantine Press, 1995. 232 p.

5. Voros, J. A generic foresight process framework. Foresight. 2003. Vol. 5, No. 3. P. 10–21.

6. Popper, R. How are foresight methods selected? Foresight. 2008. Vol. 10, No. 6. P. 62–89.

7. Popper, R. Foresight methodology. In: Georghiou L., Cassingena Harper J., Keenan M., Miles I., Popper R. (eds.). The Handbook of Technology Foresight: Concepts and Practice. Cheltenham: Edward Elgar, 2008. P. 44–88.

8. Georghiou, L., Cassingena Harper, J., Keenan, M., Miles, I., Popper, R. The Handbook of Technology Foresight: Concepts and Practice. Cheltenham: Edward Elgar, 2008. 456 p.

9. Bishop, P., Hines, A., Collins, T. The current state of scenario development: an overview of techniques. Foresight. 2007. Vol. 9, No. 1. P. 5–25. https://doi.org/10.1108/14636680710727516

10. Hines, A., Bishop, P. C. Framework foresight: Exploring futures the Houston way. Futures. 2013. Vol. 51. P. 31–49. https://doi.org/10.1016/j.futures.2013.05.002

11. Miller, R. (ed.). Transforming the Future: Anticipation in the 21st Century. Paris: UNESCO; Abingdon: Routledge, 2018.

12. UNESCO. Reimagining Our Futures Together: A New Social Contract for Education. Paris: UNESCO, 2021.

13. OECD. OECD Learning Compass 2030: A Series of Concept Notes. Paris: OECD, 2019.

14. OECD. Student Agency for 2030: Concept Note. Paris: OECD, 2019.

15. Gáspár, J., Hideg, É., Köves, A. Future in the Present: Participatory Futures Research Methods in Economic Higher Education – The Development of Future Competencies. Journal of Futures Studies. 2021. Vol. 26, No. 2. P. 1–18.

Downloads

Published

2026-06-25