INNOVATION IN THE MODERN EDUCATION SYSTEM
Международная открытая конференция, на которой публикуются оригинальные исследовательские и комментаторские статьи в различных областях. Основная цель предложить интеллектуальную платформу для международных ученых и развивать междисциплинарные исследования в области прикладных наук.
ZAMONAVIY MAKTABLARDA INFORMATIKA O‘QITISH METODIKASI MUAMMOLARI
Ushbu maqolada zamonaviy umumta’lim maktablarida informatika fanini o‘qitish metodikasida yuzaga kelayotgan muammolar tahlil qilinadi. Fan dasturlarining yangilanishi, o‘qituvchilarning malakasi, o‘quvchilar motivatsiyasi, darsliklar sifati hamda texnik ta’minot masalalari ko‘rib chiqilib, ularni hal etish bo‘yicha tavsiyalar beriladi.
informatika, metodika, zamonaviy maktab, axborot texnologiyalari, o‘quv jarayoni, raqamli savodxonlik. Bugungi kunda informatika fani o‘quvchilarning raqamli savodxonligini shakllantirishda muhim o‘rin tutmoqda. Raqamli texnologiyalar hayotimizning barcha jabhalariga kirib kelgani sababli, zamonaviy maktablarda informatika darslarini samarali tashkil etish ta’lim tizimining ustuvor vazifasiga aylangan. Ammo bu yo‘nalishda bir qator metodik muammolar mavjud bo‘lib, ular ta’lim sifati va o‘quvchilarning bilim darajasiga salbiy ta’sir ko‘rsatmoqda.
TAVSIFIY KONTEKST YASHIRIN MA’NONI IFODALASH VOSITASI SIFATIDA
Ushbu bobda tavsifiy kontekst inson muloqotida yashirin maʼnoni ifodalash va tushunishning faol va ajralmas vositasi ekanligi taʼkidlanadi. Diskurs tahlili, pragmatika va hisoblash lingvistikasi doirasidagi yondashuvlarga tayanib, tadqiqot kontekstual elementlar (lingvistik, ijtimoiy, situatsion) qanday mexanizmlar orqali aytilmagan niyatlarni tushunish uchun inferensial jarayonlarni faollashtirishini tizimli ravishda oʻrganadi. Asosiy ishlarni sintez qilish orqali, ushbu bob tavsifiy kontekst aniq ifodalanmagan maʼnoni kodlash va dekodlash uchun muhim asos boʻlib xizmat qilishini taklif qiladi. Tahlil muloqot samaradorligini chuqurroq tushunishga yordam beradi va inson oʻzaro munosabatlari hamda nozik tilni tushuna oladigan sunʼiy intellekt tizimlarini rivojlantirish uchun muhim ahamiyatga ega.
Yashirin ma'no, Tavsifiy kontekst, Diskurs tahlili, Pragmatika, Implikatura, Kontekstualizatsiya, Muloqot, Katta til modellari
LINGVOKULTUROLOGIYANING FAN SIFATIDA SHAKLLANISHI VA TADQIQOT OBYEKTI
Ushbu bob lingvokulturologiyaning mustaqil fan sohasi sifatida shakllanish jarayoni va uning tadqiqot obyekti hamda asosiy maqsadlarini tahlil qiladi. XX asr boshlarida paydo bo‘lgan va asr oxiriga kelib faol rivojlangan bu fan til va madaniyatning o‘zaro murakkab aloqasiga, xususan, lingvistik jihatiga e’tibor qaratadi. Bobda lingvokulturologiyaning "o‘lka-shunoslik"dan farqi, insonning ruhiy holatlarini til va jamiyatda aks ettirishdagi asosiy maqsadi, shuningdek, uning metodologik asoslari va boshqa gumanitar fanlar bilan aloqasi yoritiladi. Tadqiqot til va madaniyat sintezining ta’lim jarayonidagi ahamiyatini ham ko‘rib chiqadi.
Lingvokulturologiya, Til, Madaniyat, Tadqiqot obyekti, Fan sifatida shakllanish, Metodologiya, Kommunikativ kompetensiya, Fanlararo aloqa
TURLI MADANIYATLARDA MADANIYATLARARO MULOQOTNING QIYOSIY TADQIQI
Ushbu bob madaniyatlararo muloqotni turli madaniy kontekstlarda qiyosiy tahlil qiladi, muhim nazariy asoslarni muloqot amaliyotlarining empirik kuzatishlari bilan sintez qiladi. Hofstede'ning madaniy o'lchovlari, Trompenaars'ning yetti o'lchovi va Hall'ning yuqori/past kontekstli aloqa nazariyasi kabi o'rnatilgan modellarga asoslanib, tadqiqot madaniy qadriyatlar og'zaki va og'zaki bo'lmagan almashinuvlarni qanday chuqur shakllantirishini ochib beradi. Tahlil aniq muloqot, shaxsiy makon, imo-ishoralar va salomlashish marosimlari kabi jihatlarda sezilarli farqlarni ko'rsatadi, bu ularning noto'g'ri talqin qilinishi va muloqot buzilishlariga olib kelishi mumkinligini ta'kidlaydi. Ushbu asoslarning keng madaniy tendentsiyalarni aniqlashdagi foydasini tan olgan holda, bob ularning cheklovlarini, ayniqsa individual farqlar va empirik tasdiqlash zaruriyatini tanqidiy baholaydi. Yakunda, madaniy ta'lim, faol tinglash va moslashuvchan muloqot uslublarini o'z ichiga olgan madaniyatlararo muloqot malakasini oshirish bo'yicha amaliy strategiyalarni muhokama qilib, global o'zaro ta'sirlarni yanada nozik tushunishga hissa qo'shadi va kelajakdagi tadqiqot yo'nalishlarini belgilaydi.
Madaniyatlararo muloqot, Madaniy o'lchovlar, Og'zaki bo'lmagan muloqot, Yuqori kontekst, Past kontekst, Madaniyatlararo aloqa, Muloqot malakasi, Global o'zaro ta'sir
MAMLAKATIMIZ IQTISODIYOTIDA BANDLIKKA KO’MAKLASHISHDA XUSUSIY TADBIRKORLIK FAOLIYATINING HOZIRGI HOLATI
Mazkur tadqiqotda Oʻzbekiston Respublikasida xususiy tadbirkorlik faoliyatining rivojlanish darajasi va hozirgi holati chuqur tahlil qilingan. Xususiy tadbirkorlik mamlakat iqtisodiyotining muhim tarkibiy qismi boʻlib, yangi ish oʻrinlari yaratish, yalpi ichki mahsulot hajmini oshirish va aholi farovonligini yaxshilashda katta ahamiyat kasb etadi. Tadqiqot davomida xususiy tadbirkorlikning iqtisodiyotdagi oʻrni, uning rivojlanishiga ta’sir etuvchi asosiy omillar, jumladan, qonunchilik islohotlari, davlat tomonidan koʻrsatilayotgan qoʻllab-quvvatlash choralari hamda biznes muhitining yaxshilanishi koʻrib chiqilgan. Shu bilan birga, xususiy sektorning hozirgi holati, mavjud muammolar va ularni bartaraf etish boʻyicha taklif va tavsiyalar ishlab chiqilgan.
Xususiy tadbirkorlik, kichik biznes, iqtisodiy rivojlanish, investitsiyalar, tadbirkorlik muhiti, biznes innovatsiyalari, iqtisodiy islohotlar, davlat qo‘llab-quvvatlovi, soliq tizimi, raqobatbardoshlik, moliyaviy resurslar, bandlik, eksport salohiyati, biznes infratuzilmasi, kreditlash tizimi.
SYNTACTIC PATTERNS IN JANE AUSTEN’S NOVEL “PRIDE AND PREJUDICE”
The most important means of expression are syntactic features, which are special syntactic constructions that give extra expression to speech. Different linguists provide their own definition of the term “syntactic figure”. In stylistics syntactic figures are defined as a system of historically developed methods of syntactic organization of speech, applied mainly within a phrase and realizing the expressive qualities of the utterance.
INKLYUZIV TA’LIMDA TIZIMIDA AUTIZM BOLALARNI KOMMUNIKATIV MULOQOTINI SHAKLLANTIRISH TEXNOLOGIYASI
Mazkur maqolada inklyuziv ta’lim tizimida autizm spektri buzilishiga ega bolalarning ijtimoiy va kognitiv rivojlanishini ta’minlashga qaratilgan zamonaviy ta’lim strategiyalari ilmiy-nazariy va amaliy jihatdan tahlil qilinadi. Inklyuziv ta’lim muhitida autizmli bolalarning individual ehtiyojlarini inobatga olgan holda qo‘llanilayotgan innovatsion pedagogik yondashuvlar, vizual qo‘llab-quvvatlash, ijtimoiy ko‘nikmalarni shakllantirish texnologiyalari hamda kognitiv rivojlanishni rag‘batlantiruvchi metodlarning samaradorligi o‘rganiladi. Shuningdek, pedagoglar, psixologlar va ota-onalar o‘rtasidagi hamkorlikning autizmli bolalarning ijtimoiy moslashuvi va bilish jarayonlariga ta’siri yoritib beriladi. Tadqiqot natijalari inklyuziv ta’lim amaliyotini takomillashtirish, autizmli bolalarning ta’lim jarayonida faol ishtirokini ta’minlash hamda ularning ijtimoiy va intellektual salohiyatini rivojlantirishga xizmat qiladi.
Inklyuziv ta’lim,autzim spektr buzuzlishi.kommunikativ muloqot,ijtimoiy moslashuv,ta’lim muhiti,kognitiv rivojlanishi.
ПОРТЛАШДАН ҲИМОЯЛАНГАН ЭЛЕКТР ЖИҲОЗЛАРИНИНГ РОЛ ВА АҲАМИЯТИ
Мақолада портлаш хавфи бўлган объектларда қўлланиладиган электр жиҳозларга таълуқли бўлган меъёрий ҳужжатлар таҳлил қилиниб, портлашдан ҳимояланган электр қурилмаларини ишончли ва хавфсиз ишлатилиши учун зарур бўлган махсус белгиларнинг мазмун-моҳияти берилган.
портлашдан ҳимояланган, халқаро ҳимояланганлик даражаси, қобиқ, ёй, учқун, лойиҳа.
ТИПОЛОГИЯ ГЕРОЯ В МАЛОЙ ЭПИЧЕСКОЙ ПРОЗЕ РУССКОЙ И УЗБЕКСКОЙ ЛИТЕРАТУРЫ НАЧАЛА XX ВЕКА: СРАВНИТЕЛЬНЫЙ АСПЕКТ
В статье рассматривается проблема типологии героя в малой эпической прозе русской и узбекской литературы начала XX века. Данный период характеризуется интенсивными социальными и культурными трансформациями, повлиявшими на формирование новой художественной концепции личности. Цель исследования заключается в выявлении типологических сходств и различий в моделировании героя в русской и узбекской литературных традициях указанного периода. Материалом исследования послужили произведения представителей русской и узбекской прозы начала XX века (в том числе тексты Антон Чехов, Максим Горький, Абдулла Кадыри и Чулпан). В работе используются методы сравнительно-типологического и историко-литературного анализа. В результате выявлены общие черты художественного осмысления личности эпохи кризиса — мотив внутреннего разлада, социальная неустроенность, поиск духовной опоры, — а также национально обусловленные особенности интерпретации героя. В русской прозе акцентируется трагизм «маленького человека» и социальный конфликт, в узбекской — проблема национального самоопределения и модернизации традиционного общества. Научная новизна исследования состоит в сопоставительном анализе малой эпической формы двух литератур в контексте единого исторического периода.
типология героя; малая эпическая проза; русская литература начала XX века; узбекская литература начала XX века; сравнительно-типологический анализ; художественная концепция личности; национальная идентичность.
INFLATSIYA O‘ZGARISHINING JAMG‘ARMA BALANSIGA TA’SIRI
Ushbu maqolada inflatsiya o‘zgarishining jamg‘arma balansiga ta’siri, inflatsiyaning mohiyati, pulning nominal va real qiymati o‘rtasidagi farq hamda jamg‘armalarning xarid qobiliyatiga ta’siri, shuningdek, inflatsiya darajasi va bank foizlari o‘rtasidagi nisbatning jamg‘armaning haqiqiy o‘sishiga qanday ta’sir qilishi, pul-kredit siyosatining ahamiyati va narxlar barqarorligini ta’minlash haqida ma’lumot keltirilgan.
inflatsiya, jamg‘arma balansi, nominal qiymat, real qiymat, xarid qobiliyati, bank omonati, foiz darajasi, real daromad, pul qadrsizlanishi.
TARIXIY ROMANLARDA ONOMASTIK BIRLIKLARNING BADIIY VAZIFASI.(YULDUZLI TUNLAR ROMANI MISOLIDA).
Tarixiy roman janrida til birliklari, xususan, onomastik vositalar muhim poetik va kompozitsion ahamiyat kasb etadi.Onomastika (antroponimlar, toponimlar, etnonimlar, gidronimlar, oronimlar va boshqalar) badiiy matnda nominativ funksiyadan tashqari estetik, ramziy va g'oyaviy yukni ham o'zida mujassamlashtiradi. Ayniqsa, tarixiy romanlarda onomastik birliklar asarning tarixiy asosini mustahkamlash, davr ruhini jonlantirish hamda milliy koloritni yaratishda muhim vosita bo'lib xizmat qiladi. Primqul Qodirovning "Yulduzli tunlar" romani o'zbek tarixiy nasrining yorqin namunalaridan biri bo'lib, unda onomastik birliklar tizimi asarning g'oyaviy-badiiy konsepsiyasini shakllantirishda alohida o'rin tutadi. Asar buyuk sarkarda va shoir Z.M.Bobur hayoti va faoliyatiga bag'ishlangan bo'lib, undagi tarixiy shaxs nomlari, joy nomlari va sulola atamalari voqealarning real tarixiy zaminga ega ekanini ko'rsatadi.
SHARQ MUMTOZ ADABIYOTIDA HIKOYA ICHIDA HIKOYA USULINING BADIIY IMKONIYATLARI (NAVOIYNING “SABBAYI SAYYOR” DOSTONI MISOLIDA)
Mazkur maqolada Alisher Navoiy “Sаbbаyi sаyyоr” dostonida qo‘llagan hikoya ichida hikoya usulining badiiy va g‘oyaviy imkoniyatlari tahlil qilinadi. Asarda yetti musofir sayyoh tomonidan bayon etilgan hikoyatlarning asosiy syujet bilan uzviy bog‘liqligi, ularning Bahrom obrazi ruhiy evolyutsiyasidagi o‘rni yoritiladi. Hikoya ichida hikoya usuli orqali ramziy ifoda va didaktik mazmunning kuchayishi ko‘rsatib beriladi. Tadqiqot davomida ichki hikoyalar nafaqat syujetni boyituvchi unsur, balki insoniy kamolot, ishq va axloqiy tanlov masalalarini chuqur yorituvchi badiiy mexanizm sifatida talqin etiladi. Maqola natijalari “Sаbbаyi sаyyоr” dostonining kompozitsion mukammalligi va Navoiy ijodida hikoyat janrining o‘rni haqida ilmiy xulosalar chiqarishga xizmat qiladi.
Alisher Navoiy, “Sаbbаyi sаyyоr”, hikoya ichida hikoya, kompozitsiya, Bahrom obrazi, ramziylik, badiiy usul, mumtoz adabiyot, g‘oyaviy mazmun.
ОЦЕНКА ПРИРОДНЫХ ФАКТОРОВ РИСКА ЭРОЗИИ ПОЧВ
В статье представлены наиболее распространенные показатели для оценки эрозионных рисков, связанных с разработкой противоэрозионных мероприятий.
Почвы, гумус, эрозии, тип почв, смытости почвы, рельеф, почвозащитная роль
MAHALLIY BYUDJETLAR DAROMADLARINING TARKIBI VA SHAKLLANISH MANBALARI
Ushbu tadqiqotda mahalliy byudjetlar daromadlarining tarkibi va ularning shakllanish manbalari nazariy hamda amaliy jihatdan tahlil etiladi. Mahalliy byudjet daromadlarining asosiy manbalari sifatida mahalliy soliqlar va yig‘imlar, umumdavlat soliqlaridan ajratmalar, nosoliq tushumlar hamda byudjetlararo transfertlarning o‘rni va ahamiyati yoritib beriladi. Tadqiqot doirasida mahalliy byudjet daromadlari tarkibining hududlar moliyaviy mustaqilligi va barqarorligini ta’minlashdagi roli baholanadi. Shuningdek, daromadlar bazasining yetarli darajada shakllanmasligiga ta’sir etuvchi omillar aniqlanib, mavjud muammolar tahlil qilinadi. Tadqiqot natijalariga asoslanib, mahalliy byudjetlar daromadlarini barqaror shakllantirish va ularning diversifikatsiyasini kuchaytirish orqali hududlarning moliyaviy barqarorligini mustahkamlashga qaratilgan ilmiy-amaliy xulosalar ishlab chiqiladi.
Mahalliy byudjet, byudjet daromadlari, daromadlar tarkibi, daromad manbalari, mahalliy soliqlar va yig‘imlar, nosoliq tushumlar, byudjetlararo transfertlar, moliyaviy mustaqillik, hududiy moliyaviy barqarorlik, byudjet daromadlarini diversifikatsiyalash.
XORIJIY TAJRIBADA HUDUDIY EKSPORT - IMPORT MUNOSABATLARINI RIVOJLANTIRISH AMALIYOTI
Mazkur ilmiy maqolada xorijiy mamlakatlar tajribasida hududiy eksport–import munosabatlarini rivojlantirishning institutsional, tashkiliy va iqtisodiy mexanizmlari tahlil qilingan. Tadqiqot doirasida Yevropa Ittifoqi, Janubiy Koreya, Xitoy va Turkiya misolida hududlar kesimida tashqi savdoni rag‘batlantirishga qaratilgan siyosatlar, eksportni qo‘llab-quvvatlash infratuzilmalari, logistika tizimlari hamda maxsus iqtisodiy zonalar faoliyatining samaradorligi o‘rganilgan. Shuningdek, hududiy eksport salohiyatini oshirishda davlat va xususiy sektor hamkorligining o‘rni, raqamli savdo platformalaridan foydalanish imkoniyatlari hamda kichik va o‘rta biznes subyektlarining tashqi bozorlarga chiqishini kengaytirish mexanizmlari ilmiy asosda yoritilgan. Maqolada xorijiy tajribani umumlashtirish asosida hududiy eksport–import munosabatlarini rivojlantirishning ustuvor yo‘nalishlari aniqlanib, ularni O‘zbekiston hududlari, xususan viloyatlar darajasida joriy etish bo‘yicha amaliy xulosalar shakllantirilgan.
hududiy eksport, hududiy import, tashqi savdo munosabatlari, xorijiy tajriba, eksport salohiyati, logistika infratuzilmasi, maxsus iqtisodiy zonalar, eksportni qo‘llab-quvvatlash mexanizmlari, davlat va xususiy sektor hamkorligi, raqamli savdo platformalari.
ОЦЕНКА СОСТОЯНИЯ СИСТЕМЫ ДЫХАТЕЛЬНЫХ ОРГАНОВ: КЛИНИКО-ДИАГНОСТИЧЕСКИЕ АСПЕКТЫ.
В статье рассмотрены современные подходы к оценке состояния системы дыхательных органов. Проанализированы основные клинические, лабораторные и инструментальные методы диагностики, используемые для выявления заболеваний органов дыхания. Особое внимание уделено спирометрии, пульсоксиметрии, рентгенологическим исследованиям и компьютерной томографии. Обоснована необходимость комплексного подхода к оценке функции внешнего дыхания.
дыхательная система, спирометрия, пульсоксиметрия, функция внешнего дыхания, диагностика, бронхолегочные заболевания.
UMUMTA’LIM MAKATB O’QUVCHILARDA INDUKTIV VA DEDUKTIV MUSHOHADA QILISH KO’NIKMALARINI SHAKLLANTIRISH
Mazkur tezis umumta’lim maktab o‘quvchilarida induktiv va deduktiv mushohada qilish ko‘nikmalarini shakllantirish masalasiga bag‘ishlangan. Unda o‘quvchilarning mantiqiy tafakkurini rivojlantirishning nazariy asoslari, pedagogik-psixologik omillari hamda ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan samarali metod va usullar yoritiladi. Tadqiqotda induktiv (xususiydan umumiyga xulosa chiqarish) va deduktiv (umumiydan xususiyga tatbiq etish) fikrlashning o‘quv jarayonidagi o‘rni tahlil qilinadi hamda ularni shakllantirishning amaliy yo‘llari ko‘rsatib beriladi. Shuningdek, kompetensiyaviy yondashuv asosida o‘quvchilarda mustaqil fikrlash, muammoni hal qilish va asosli qaror qabul qilish ko‘nikmalarini rivojlantirish zarurligi asoslab beriladi. Tezisda zamonaviy ta’lim talablariga muvofiq ravishda, O‘zbekiston Respublikasi Xalq ta’limi vazirligi tomonidan belgilangan davlat ta’lim standartlari doirasida mantiqiy tafakkurni rivojlantirish masalalari ham yoritiladi. Natijada, induktiv va deduktiv mushohada qilish ko‘nikmalarini tizimli ravishda shakllantirish o‘quvchilarning intellektual salohiyatini oshirish, ta’lim samaradorligini kuchaytirish hamda ularni mustaqil hayotga tayyorlashning muhim omili ekanligi xulosa qilinadi.
Induktiv mushohada, deduktiv mushohada, mantiqiy tafakkur, tanqidiy fikrlash, umumlashtirish, xulosa chiqarish, kompetensiyaviy yondashuv, pedagogik texnologiyalar, muammoli ta’lim, mustaqil fikrlash, ta’lim samaradorligi, o‘quv jarayoni Kalit so‘zlar (batafsil va keng qamrovli)
ANDIJON VILOYATIDA SANOAT KORXONALARINING TASHKIL TOPISHI VA RIVOJLANISH TARIXI (XX ASRNING 40-70 YILLAR)
Ushbu maqolada XX asrning 40–70-yillarida Andijon viloyatida sanoat korxonalarining shakllanishi va rivojlanish bosqichlari tarixiy hamda iqtisodiy jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda Ikkinchi jahon urushi davrida sanoat korxonalarining hududga ko‘chirilishi, urushdan keyingi tiklanish jarayonlari va 1960–70-yillarda sanoatlashuvning chuqurlashuvi masalalari yoritiladi. Viloyatda neftni qayta ishlash, to‘qimachilik, mashinasozlik hamda kimyo sanoati tarmoqlarining rivojlanish dinamikasi ko‘rib chiqiladi. Markazlashgan reja iqtisodiyoti sharoitida sanoat korxonalarining boshqaruv tizimi, ishlab chiqarish hajmi va ixtisoslashuv darajasi tahlil etiladi. Shuningdek, sanoat rivojining ijtimoiy-iqtisodiy oqibatlari, xususan urbanizatsiya jarayonlari, mehnat resurslarining shakllanishi va ekologik muammolar baholanadi.
sanoatlashtirish, sanoat korxonalari, neft sanoati, to‘qimachilik sanoati, mashinasozlik, kimyo sanoati, reja iqtisodiyoti, evakuatsiya jarayoni, urbanizatsiya, ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish.
ECONOMETRIC ANALYSIS OF FACTORS AFFECTING THE UNEMPLOYMENT RATE: THE CASE OF UZBEKISTAN
Unemployment represents a critical socioeconomic challenge in emerging economies like Uzbekistan, influenced by factors such as economic growth, inflation, education levels, foreign direct investment (FDI), and labor market dynamics. This article reviews key econometric models—including multiple regression, time-series ARIMA, panel data fixed effects, logistic regression, and vector autoregression (VAR)—for evaluating unemployment determinants. Standardized variables like GDP growth, CPI inflation, tertiary education enrollment, and net FDI inflows are examined, alongside mechanisms such as structural transformation and migration effects. Empirical evidence from Uzbekistan (2015–2025) highlights 10–18% unemployment reduction potential through targeted policies like skill enhancement and investment promotion. Limitations include data constraints; future integrations with machine learning are discussed for improved forecasting.
Unemployment rate, econometric models, Uzbekistan economy, multiple regression, ARIMA, panel data, logistic regression, VAR, GDP growth, inflation, education, FDI, labor market, structural transformation, migration effects.
TURLI MUDDAT VA ME’YORLARDA EKILGAN SOYA NAVLARINING FOTOSINTETIK XUSUSIYATLARI
Maqolada Qashqadaryo viloyati sharoitida turli soya navlarining bioekologik va morfofiziologik xususiyatlarini o‘rganish bo‘yicha olingan ma’lumotlar keltirilgan.
soya navlari, fotosintez, pigment, fotosintenik pitensial, fotosintez sof mahsuldorligi.
« ZAMONAVIY TIBBIYOTDA AXBOROT TEXNOLOGIYALARINI KENG KO'LAMLI QO'LLASH USULLARI »
Ushbu ilmiy maqolada zamonaviy tibbiyotda axborot texnologiyalarining keng ko'lamli qo'llanilish usullari kompleks tahlil qilingan. Tadqiqotda o'qitish algoritmlarining diagnostik jarayonlardagi o'rni, telemeditsina tizimlarining hududiy sog'liqni saqlash xizmatlariga integratsiyasi, yirik ma'lumotlar (Big Data) tahlili asosida epidemiologik prognozlash imkoniyatlari, shuningdek, tibbiyot muassasalarini boshqarishda axborot tizimlarining samaradorligi yoritilgan. Shuningdek, sog'liqni saqlash sohasida raqamli transformatsiya jarayonlarining joriy etilishidagi to'siqlar va ularni bartaraf etish yo'llari tahlil qilingan. Maqolada so'nggi besh yil ichida nashr etilgan ilmiy manbalar va xalqaro tajribalar asosida axborot texnologiyalarining tibbiyotdagi istiqbolli yo'nalishlari belgilab berilgan.
Аxborot texnologiyalari, tibbiyot, sun'iy intellekt, telemeditsina, yirik ma'lumotlar, elektron sog'liqni saqlash, raqamli transformatsiya, bioinformatika.
SUV TEJAMKOR SUG‘ORISH TIZIMIDAGI NASOSLARNING BOSIMLI QUVURLARIDA HOSIL BO‘LGAN GIDRAVLIK ZARBALARNING OLMA DARAXTINING HOSILDORLIGIGA TA’SIRI.
Qishloq xo‘jaligida suv resurslaridan samarali foydalanish zamonaviy irrigatsiya tizimlarining asosiy vazifalaridan biri hisoblanadi. Tomchilatib sug‘orish tizimlarida nasos agregatlarining ish rejimi o‘zgarishi natijasida bosimli quvurlarda gidravlik zarbalar yuzaga keladi. Ushbu hodisa intensiv olma bog‘larida suv taqsimotining notekis bo‘lishiga olib kelib, daraxt ildiz zonasida namlik stressini hosil qiladi. Tadqiqot Qashqadaryo viloyati sharoitida intensiv olma bog‘ida olib borildi. Natijalar gidravlik zarbalarni kamaytirish sug‘orish sifatini yaxshilashi va hosildorlikni oshirishini ko‘rsatdi.
suv tejamkor sug‘orish, gidravlik zarba, nasos stansiyasi, bosimli quvur, so‘ndirgich, sug‘orish samaradorligi, hosildorlik.
DAVGUSTAU KONI SHAROITIDA AG‘DARMALAR JOYLASHUVINI ILMIY ASOSLASH
Mazkur maqolada Davgustau koni sharoitida ag‘darmalarni joylashtirishning ilmiy-texnik asoslari tadqiq etilgan. Ochiq kon usulida qazib olish jarayonida hosil bo‘ladigan katta hajmdagi qoplovchi jinslarni samarali joylashtirish kon ishlarining iqtisodiy samaradorligi, geomekanik barqarorligi va ekologik xavfsizligini ta’minlashda muhim omil ekanligi asoslab berilgan. Tadqiqot jarayonida kon hududining geologik tuzilishi, relyefi, gidrogeologik sharoitlari, jinslarning fizik-mexanik xossalari hamda transport masofalari kompleks tahlil qilindi.
ochiq kon, ag‘darma, qoplovchi jinslar, geomekanik barqarorlik, qiya burchagi, transport masofasi, ekologik xavfsizlik, rekultivatsiya.
CURRENT ISSUES AND MODERN TRENDS IN FOREIGN LANGUAGE TEACHING METHODOLOGY
This article explores contemporary challenges and emerging trends in foreign language teaching methodology in the 21st century. It analyzes issues such as motivation, curriculum reform, digitalization, teacher training, and equity of access. It also highlights modern approaches including blended learning, task-based and communicative methodologies, Content and Language Integrated Learning (CLIL), adaptive and AI-driven language tools, and intercultural competence development. Drawing on recent studies and theoretical research, the paper outlines productive directions for future innovation and provides practical insights for educators aiming to enhance language teaching in diverse educational contexts.
foreign language teaching methodology, blended learning, digitalization, communicative competence, CLIL, task-based learning, artificial intelligence, teacher training, intercultural communication, adaptive learning.
«ОТТЕПЕЛЬ» В РУССКОЙ ЛИТЕРАТУРЕ XX ВЕКА: ИСТОРИКО-КУЛЬТУРНЫЙ КОНТЕКСТ И ХУДОЖЕСТВЕННЫЕ ОСОБЕННОСТИ
Статья посвящена анализу литературного процесса периода «оттепели» в русской литературе XX века. Рассматриваются историко-культурные предпосылки возникновения данного явления, его основные тематические и художественные особенности. Особое внимание уделяется изменению образа человека, расширению проблематики, усилению нравственного и психологического начала в литературе. Делается вывод о значении литературы «оттепели» для дальнейшего развития русской словесности второй половины XX века.
оттепель, русская литература XX века, литературный процесс, личность, нравственная проблематика, свобода творчества.
ПЛЮСЫ И МИНУСЫ СУЩЕСТВУЮЩИХ АНЕСТЕЗИОЛОГО-РЕАНИМАТОЛОГИЧЕСКИХ ШКАЛ
Ниже — развернутая, систематизированная подборка существующих и широко применяемых анестезиолого-реаниматологических шкал и шкал оценки состояния пациента. Сгруппировал по назначению (прогноз/серьёзность, сознание/седация, периоперационные/дыхательные, восстановление/безопасность и др.), указал краткое описание, диапазон/время оценки, цель применения и главные сильные/слабые стороны. Для ключевых шкал даю ссылки на авторитетные источники.
YONG‘IN VA PORTLASHNING ASOSIY SABABLARI
Yong‘inni oldini olish va sodir bo‘lganda uning oqibatlarini bartaraf etish uchun insonlarda yetarli ko‘nikmalar bo‘lishi zarur. O‘tgan davrlarga qaraganda hozirgi kunda mamlakatimiz bo‘ylab juda ko‘p yong‘inlar bo‘layotganligini kuzatishimiz mumkin. Keyingi paytlarda yong‘inlar asosan ishlab chiqarish korxonalarida, savdo majmualarida va bozorlarda sodir bo‘layotganligini guvohi bo‘lib turibmiz. Maqolada aholi va tovar moddiy boyliklarni yong‘in va portlashdan himoya qilish tadbirlari, yong‘in sodir bo‘lish holatini baholash, xavflar mavjudligi va ular qanday paydo bo‘lishini aniqlash to‘g‘risida so‘z yuritilib, yong‘nni oldini olish yuzasidan tavsiyalar berilgan. Shu bilan birga yong‘in sodir bo‘lgan aholini va moddiy boyliklarni ko‘chirish tadbirlari haqida bayon qilinadi.
Portlash, yong‘in, evakuatsiya, muhofaza tadbirlari, bino va inshootlar, to‘kilgan suyuqlik, yong‘in o‘chog‘i, o‘t o‘chirish, yo‘riqnoma, ob’ekt, yuqori tayyorgarlik, evakuatsiya yo‘llari, pog‘ona, yuqori konsentratsiyali tutunli karidor.
Осложнения хронического панкреатита могут проявляться по-разному у мужчин и женщин. У мужчин заболевание чаще связано с длительным употреблением алкоголя, поэтому у них нередко наблюдаются выраженные структурные изменения железы [1]. У женщин хронический панкреатит чаще развивается на фоне заболеваний желчевыводящих путей, гормональных нарушений и обменных расстройств [2,3].
хронический панкреатит, ультразвуковая диагностика, поджелудочная железа, ранняя диагностика, визуализационные методы.
РОЛЬ УЛЬТРАЗВУКОВОГО ИССЛЕДОВАНИЯ ПРИ ЖИРОВОМ ГЕПАТОЗЕ ПЕЧЕНИ
В настоящее время жировой гепатоз печени (неалкогольная жировая болезнь печени) рассматривается одним из наиболее распространённых хронических заболеваний[1]. Это одно из самых частых хронических заболеваний гепатобилиарной системы[2]. По данным современных исследований, распространённость заболевания среди взрослого населения встречается 25–35% с ожирением, сахарным диабетом и метаболическим синдромом и продолжает расти в связи с увеличением числа пациентов[3].
Неалкогольная жировая болезнь печени, гепатобилиарная система, метаболический синдром.
« ASAB KASALLIKLARIDA ZAMONAVIY DIAGNOSTIKA VA DAVOLASH USULLARI »
Ushbu ilmiy maqolada asab kasalliklarining zamonaviy tibbiyotdagi o‘rni, ularning tasnifi, klinik belgilari, diagnostika usullari va davolash yondashuvlari tahlil qilingan. Maqolada markaziy va periferik asab tizimi kasalliklarining organik va funksional turlari, irsiy nevrologik patologiyalar, shuningdek, zamonaviy diagnostika (neyroimaging, elektrofiziologik tekshiruvlar) va davolash usullari (dori-darmon terapiyasi, fizioterapiya, reabilitatsiya) yoritilgan. Asab kasalliklarining kelib chiqish sabablari, xavf omillari va profilaktika choralari ham ko‘rib chiqilgan. Maqola tibbiyot oliy o‘quv yurtlari talabalari, amaliyotchi shifokorlar va nevrologiya sohasiga qiziquvchi mutaxassislar uchun mo‘ljallangan.
Asab kasalliklari, nevrologiya, markaziy asab tizimi, periferik asab tizimi, diagnostika, davolash, reabilitatsiya, profilaktika.